Zo op die beetje vervreemdende grens tussen oud en nieuw, waar het ene jaar nog een beetje nadampt en het volgende al ongeduldig staat te trappelen, is het een goed moment om dankjewel te zeggen. Dank aan iedereen die De Canicula het afgelopen jaar heeft gevolgd: voor het kijken, het reageren, het meedenken, voor de donaties en voor de kaartjes, mails en berichten tussendoor. Jullie aandacht bleek verrassend vaak precies wat nodig was om verder te gaan. Mede dankzij jullie kunnen we blijven filmen en verhalen vertellen over onze vaaravonturen.
Skipper aan boord
Het komende vaarseizoen doen we dat niet meer alleen. Skipper is aan boord gekomen, een Norfolk Terriër, met z’n fiere uitstraling, pientere blik en z’n staart trots omhoog een echte persoonlijkheid. We hebben langer op hem moeten wachten dan gepland, maar misschien moest het zo zijn, want zijn komst voelt nu als de echte start van een nieuw hoofdstuk. Met zijn neus in de wind, ogen die alles tegelijk willen zien en een nieuwsgierigheid die geen onderscheid maakt tussen belangrijk en totaal onbelangrijk, heeft hij zijn plek al ingenomen.
Vooral als-ie moe is verandert Skipper in een gremlin…
Ten aanval!
En hoe klein hij ook is, die plek is nogal groot. De woonkamer is veranderd in een kennel, compleet met een plasmat, een fluffymat, een stuk touw, een knisperende aap, een piepende krab en het allerbelangrijkste: eten. En daarom moeten we onderweg naar de koffie niet alleen hinkstapsprong over de speeltjes, maar ook over de waterbak, de voerbak, een wit kauwlapje en een afgekloven buffeloor (!) ondertussen de kleine bijtende knuffelmachine ontwijkend. Want als-ie moe is, is zijn credo: ten aanval!
Is de Canicula groot genoeg?
Skipper zet ook andere vragen in beweging. Ineens kijken we anders naar de Canicula: naar ruimte, naar hoeken en randjes, naar plekken waar een hond zich veilig en vrij moet kunnen bewegen, ook als het weer wat minder meewerkt. Is ons schip groot genoeg voor ons allemaal, of beweegt dit nieuwe avontuur voorzichtig richting een andere boot? Het is geen vraag die meteen beantwoord hoeft te worden, maar hij vaart wel mee dit seizoen, terwijl we aftasten, uitproberen en ontdekken wat samen met Skipper varen van ons vraagt.
De Canicula ‘verstopt’ in de Goëngarijpsterpoelen
Zelfbedieningsbruggen
Voorlopig zitten we eerst de winterperiode uit, wat ons, naast het hondjeknuffelen, de gelegenheid geeft de video’s van afgelopen jaar af te werken. Het volgende traject gaat van Termunterzijl naar Groningen, over het Damsterdiep, een lang gekoesterde wens die eindelijk uitkwam en zeker niet teleurstelde, ondanks of zelfs dankzij de vele zelfbedieningsbruggen. We hopen dat filmpje begin januari te kunnen publiceren. De uitgeschreven route staat binnenkort op de website. Bekijk ondertussen deze vaarroutes, misschien zit er wat voor jou bij.
Waarom het ‘Damsterdaip’ zo’n langgekoesterde wens is, voert terug naar vele jaren geleden. Als negentienjarige student reisde ik (Marieke) tijdens mijn stage bij het toenmalige Nieuwsblad van het Noorden elke dag per bus heen en weer naar mijn logeeradres in Delfzijl. Steeds weer volgde de route dat bochtige watertje, en telkens dacht ik hetzelfde: ooit wil ik hier overheen varen. Die gedachte is al die jaren blijven steken, sluimerend wachtend op het juiste moment.
Skipper heeft nog niet geleerd om in de camera te kijken…
Stroomop- of stroomafwaarts
Bleven we vorig jaar tijdens onze vierweekse vaartocht toch steeds maar vijf kwartier van huis, komend jaar willen we wel weer wat verder kijken. Op dit moment denken we eerst de provincie Groningen wat uitgebreider aan te doen, waarna we via de oostkant van Nederland naar het zuiden willen varen: Coevorden, de Vechtkanalen, Zutphen en dan qua resterende vakantietijd kiezen: stroomop- of stroomafwaarts over de IJssel. We zijn er nog niet helemaal uit en suggesties zijn van harte welkom, maar één ding is zeker: jullie gaan het zien! Rest ons nog jullie een superfijne jaarwisseling te wensen! Op naar een nieuw vaarjaar!
We willen wat minder afhankelijk worden van de algoritmes van Facebook en Instagram. Daarom brengen we ook via deze blogs geregelder onze nieuwe video’s, vaarroutes en verhalen bij jullie onder de aandacht. Je kunt ons volgen door je gratis te abonneren op onze verhalen. Klik daarvoor op de abonneerknop aan de rechterkant van deze pagina. En ben je er helemaal klaar mee, dan kun je je net zo makkelijk weer uitschrijven.
Met De Canicula het water op: waarom (bijna) elke vaartocht magisch is
Er zijn mensen die zeggen dat geluk niet te koop is. Die mensen hebben duidelijk nog nooit een motor gestart, de lijnen losgegooid en de neus van de boot richting horizon gedraaid. Want net zoals jullie weten wij: zodra je de eerste meters vaart, begint het uitpakken van een cadeau dat je héél graag wilt hebben, maar waarvan je nooit precies weet wat erin zit.
Het wiegen van het water, de zon die de wolken zacht kleurt, de rivieren en meren waarop je gedachten vanzelf vertragen — die vrolijke, half-dromerige staat waarin het lijkt alsof je alle tijd van de wereld hebt. Dát zijn de geluksmomenten waar De Canicula over gaat: de magie van mooie vaartochten. Zoals je beleeft tijdens ons rondje door Noord-Nederland, met een randje Duitsland voor een tikkeltje extra charme.
Aanleggen in het buitendijkse vissersplaatsje Ditzum
Vleugje chaos
Maar een beetje magie komt nooit zonder een vleugje chaos. Zo belanden we in de zeesluis van Papenburg achter een schipper die — laten we het vriendelijk zeggen — nog in de beginnersfase zit en ogenschijnlijk doodgemoedereerd op ons af dobbert onder rijkelijk gebruik van z’n boegschroef. Vallen we onvoorbereid droog in het buitendijkse haventje Ditzum, terwijl we dat toch echt wél hadden kunnen weten. En lopen we ongepland oponthoud op als we Nederland weer willen binnenvaren. Maar dát zijn de verhalen die je later het hardst laten lachen — en precies de reden dat we blijven varen. Als je onze jongste avonturen nog niet hebt gezien dan kan dat hier.
In deze video varen we van Papenburg via Weener en Ditzum naar Termunterzijl
Droogvallen in Ditzum
Pieter beweert onderweg bij hoog en bij laag dat aanleggen in de haven van Ditzum geen enkel probleem is. “Daar liggen ook grote vissersschepen!” zegt hij zelfverzekerd, alsof dat een garantie is op blijven drijven. Maar terwijl wij nog tevreden genieten van het mooie haventje, begint het water zich langzaam maar onverbiddelijk terug te trekken. Onze Canicula met een diepgang van 80 centimeter raakt in Ditzum ongeveer drie uur na hoog water de zachte modder en ruim een uur later liggen we helemaal droog.
Romantisch havenplaatsje
Dat moet je er vooral niet van weerhouden om in Ditzum aan te leggen, want het is een prachtig romantisch havenplaatsje, waarvan vooral de kerktoren, de molen en de indrukwekkende spuisluis op de kop van de haven meteen in het oog springen. Er zijn een paar leuke restaurants en in de haven ligt een kleine vissersvloot naast een scheepswerf die vooral historische houten schepen restaureert. Op gezette tijden arriveert en vertrekt de pont naar Petkum, aan de overkant van de Eems. Die meert af aan de westkant van de haven, terwijl aan de oostkant vaste ligplaatsen haaks op de kade zijn geplaatst. Aan het eind van de rij zijn twee passantenplaatsen aan weerszijden van een beweegbare steiger mét walstroom maar zonder water.
De sluis in Ditzum was niet alleen bedoeld om water af te voeren maar hij diende ook als schutsluis
Wanhopig op zoek naar ’n douche
We hadden gehoord dat de haven van Ditzum douches had. Spoiler: die waren er dus níét. Gelukkig zou er eentje zijn op de camperplaats Am Deich, een kleine kilometer verderop. Met de handdoek en de shampoo in de badtas gingen we welgemoed op pad, maar helaas. De toegangscode, die we van de havenmeester hadden gekregen, klopte niet en de receptie was onbemand. Dus liepen we heen en weer langs de Eemsdijk, steeds zweteriger, steeds minder fris. Maar rond een uur of vijf verscheen eindelijk de receptionist en kregen we zonder probleem de goede code. Deur open, warm water… en niet vaak was een simpele douche zo’n feestje…
Trekvogels, zeehonden en vissen
De Eems ontspringt in het Teutoburgerwoud en stroomt vierhonderd kilometer verder samen met het Dollard-water bij Emden de Waddenzee binnen. Even daarvoor, na de sluis bij Papenburg, wordt de Eems een getijdenrivier en stroomt het slib heen-en-weer naar het Eems-Dollard-estuarium. Dit gebied, met z’n brede slikken en zoutmoerassen is onderdeel van het Waddengebied. Miljoenen trekvogels komen er op krachten en er wonen zeehonden, vissen en schelpdieren. Dat klinkt heel idyllisch, maar de Eemsmonding is nog steeds het afvoerputje van de, vooral Nederlandse, industrie en het zal nog wel even duren voordat de waterkwaliteit op orde is.
Zo mooi hadden wij de zeehond niet in beeld maar TheOtherKev van Pixabay gelukkig wel!
Middeleeuws adres
Langs de Eems lijkt het alsof iemand een taalkundig zaadje heeft geplant dat overal hetzelfde eindigt: Ditzum, Jemgum, Pogum, Hatzum, Petkum. Dat is geen toeval. Het achtervoegsel komt van het Oudfriese ‘heem’ of ‘woonplaats’ — een soort middeleeuws adres dat eeuwenlang heeft standgehouden. Zo werd elke nederzetting langs de Eems een klein ’thuis’ op zichzelf. En als je nu langs de rivier vaart, voelt het bijna alsof je van huisje naar huisje glijdt, elk met zijn eigen verhaal, maar allemaal met dezelfde vriendelijke afsluiting: -um.
Sommige nederzettingen als Torum zijn lang geleden verdronken. En ik heb vast niet alle -um’s gevonden…
De Boog van Ziel
Deel 4 van de videoserie eindigt in Termunterzijl. In de volgende aflevering kijken we daar nog even rond, want de beroemde Boog van Ziel moeten we natuurlijk bewonderen. Maar we zijn daar al lang niet meer. We zijn verder gevaren, door het industriegebied van Delfzijl, via Appingedam en het Damsterdiep naar Groningen. Even leek het erop dat we de sleutel voor het bedienen van de bruggen over het ‘Daamsterdaip’ kwijt waren, maar gelukkig vonden we ‘m nog ergens in een vergeten rommelkistje. Je kunt het allemaal volgen in onze volgende filmpjes, waar je wel even geduld voor moet hebben. Gemiddeld kunnen we er om de vier à vijf weken eentje publiceren op ons YouTubekanaal.
Boekentip over een verloren eiland
Hoewel de Canicula niet echt winterhard is, zijn we tot halverwege november doorgevaren. Dat kon vooral dankzij de dieselkachel die afgelopen winterseizoen werd gemonteerd door de onvolprezen mensen van onze jachthaven de Lemsterpoort in Sloten. Inmiddels staat ons schip daar uit te rusten in de verwarmde loods en vermaken wij ons met het editen van de volgende video’s en het in elkaar knutselen van deze stukjes. Maar er is nog een andere manier om de wintermaanden door te komen, want van één van onze volgers kregen we een hele interessante boekentip!
Vaartocht naar Schokkerhaven
Het boek ‘Het eiland van Anna‘ is geschreven door Eva Vriend en gaat over de aangrijpende geschiedenis van Schokland en de zoektocht naar een verloren thuis. Wij vonden het een heel indrukwekkend verhaal met een zeer verrassend einde. En het mooie is dat Omroep Max deze weken over deze geschiedenis een 4-delige serie uitzendt met Huub Stapel en de schrijfster, gebaseerd op dit boek. Wij maakten al een paar jaar geleden een bijzondere vaartocht naar Schokkerhaven aan de rand van de Noordoostpolder om het opgeslokte voormalige eiland Schokland te verkennen.
Het onderhouden van de website en het maken van de video’s is niet goedkoop. Wil je ons steunen? Koop dan een vaarroute, voor de prijs van een glaasje rosé. De betaling gaat via creditcard. Klik op de link en het wijst zich vanzelf. Heb je geen creditcard, stuur dan een mailtje naar marieke@decanicula.nl. Wij én heel veel andere watersporters zijn je er dankbaar voor!
De dag dat ik dacht zonder vaarbewijs door Duitsland te kunnen varen
Het leek zo’n fijne zorgeloze zaterdag: naar de kapper en daarna een beetje shoppen in de stad. Met als kers op de taart aan het eind van de middag de publicatie van onze nieuwe video, die na vijf weken puzzelen en ploeteren eindelijk klaar was. In de video vertelde ik enthousiast dat je in Duitsland geen vaarbewijs nodig hebt. Lekker makkelijk toch? Nou, niet dus. Nog geen half uur na publicatie kregen we van een alerte volger een berichtje: “Weet je dat zeker?” Paniek! Ik sprong recht overeind, dook samen met Pieter de Duitse vaarregels in en voelde de moed al heel snel in m’n bootsloffen zakken – je hebt wél een vaarbewijs nodig.
Stressniveau stormkracht 9
Binnen no-time zaten we middenin stressniveau stormkracht 9. Video offline en daardoor likes, weergaven én reacties foetsie. En alsof dat nog niet genoeg was, mochten we – lees Pieter – ook nog uren besteden aan het opnieuw ondertitelen van de video. Als je er bij was geweest had je vast hartelijk gelachen om onze paniek tijdens wat meestal een feestelijk moment is, de publicatie van een nieuwe video. Maar alles beter dan foute info de wereld insturen. Les van de dag? Foutje, stress, opnieuw uploaden – en door. En uiteindelijk waren we toch best tevreden over het resultaat. Heb je de video nog niet gezien? Dan kan dat hier!
Rustige rivier
Voordat we aan de reis vanuit het Duitse Haren naar Papenburg begonnen, vonden we het wel wat spannend, die onbekende Eems. Maar een vaste bootgast in Ter Apel vertelde ons al dat het niet zoveel voorstelde, de Eems was volgens hem een rustige rivier, met niet al te veel binnenvaart. En hoewel het natuurlijk altijd een momentopname is, hadden wij dezelfde ervaring. Wij kenden voorheen het stukje vlak over de grens alleen met de auto voor de goedkope boodschappen, meestal naar Meppen of Emlichheim, niet echt hoogtepunten van landschappelijk schoon. Des te verrassender vonden we onze tocht door het Emsland, met als hoogtepunt onze overnachting in de dode zijarm van de Eems bij Herbrum, waar de bevers zich niks aantrokken van ons bootje in hun territorium.
Over de Eems naar Papenburg
De titel van de video ‘Nieuw avontuur: de Eems’ dekt niet helemaal de lading. Delen van de rivier zijn gekanaliseerd, waardoor we voorbij Lathen en na Dörpen een stukje over het Dortmund-Eemskanaal varen. Allemaal om de scheepvaart een snelle doorgang te bieden, want zowel Haren als Papenburg hebben van oudsher een rijke maritieme traditie. In Haren zijn een kleine dertig scheepvaartbedrijven gevestigd en ook in Papenburg zetelden tientallen scheepswerven. Vanuit Haren richting het zuiden is de Eems eigenlijk alleen bevaarbaar voor sportboten en kun je naar het oostelijke Ruhrgebied varen over het Dortmund-Eemskanaal, met in Dortmund de grootste kanaalhaven van Europa.
De franciscaanse minderbroeder voor de naar hem genoemde Sint-Antoniuskerk.
Verrassende veenkolonie
De naam Papenburg komt niet van een paap, zoals je zou kunnen denken als je op de foto hierboven de minderbroeder voor de Sint-Antoniuskerk de vissen ziet voeren. De stad dankt haar naam aan – het inmiddels verdwenen – kasteel Papenborch, dat van de ene eigenaar overging op de andere, totdat een zekere Dietrich von Velen het kasteel kocht. Hij had in Nederland gezien hoe turf als brandstof werd gewonnen en zag in het moerassige Emsland dezelfde kansen. Zo werd hij de grondlegger van de veenkolonie die later Papenburg zou worden. Inmiddels kun je niet meer door de veenkanalen in het centrum varen, maar ze geven de stad een voor Duitse begrippen uniek historisch aanzicht.
Het museumschip de Friederike von Papenburg ligt voor het stadhuis in het Hoofdkanaal
Meyer Werft bijna failliet
Wij varen naar de jachthaven op de plek waar de Meyer Werft in 1795 begon. Toen de (cruise)schepen zó groot werden dat ze niet meer door de bruggen pasten, verhuisde de werf naar de huidige locatie vlak naast de Eems. Alleen de loodsen en kranen herinneren nog aan het maritieme verleden van Papenburg, want van de twintig scheepswerven die in 1920 in Papenburg waren gevestigd, is alleen de Meyer Werft nog over. Ook dat scheelde maar een haartje, want de werf dreigde nog niet zo lang geleden failliet te gaan. Dankzij de Duitse staat is het familiebedrijf overeind gebleven en daarmee ook het inkomen gered van duizenden werknemers en toeleveranciers.
Overweeg je ook aan te meren in Yachtclub Turmkanal op de plek van de voormalige haven van de Meyer Werft? Parkeer je boot dan niet voor het clubgebouw, maar meer af in het kommetje vlak ervoor. Dat scheelt ’s avonds behoorlijk wat herrie als het parkeerterrein naast de haven verandert in een racecircuit.
De jachthaven van Papenburg op de oorspronkelijke locatie van de Meyer Werft. Het betreffende parkeerterrein ligt rechts van de haven en is net niet te zien op deze afbeelding. Foto: Wikipedia/Martina Nolte CC BY-SA 3.0 de
Verdwenen reacties
We gaan nog even terug naar Haren. Want veel vervelender dan het kwijtraken van de weergaven en de likes na het offline halen van de eerste versie van de video, was het verdwijnen van de reacties. Vooral die van @Petromaxer, die een zeer interessante aanvulling had gegeven op de Poolse periode van Haren. Na wat speurwerk wisten we @Petromaxer gelukkig te achterhalen en plaatste hij zijn reactie onder de aangepaste video nog een keertje. Zelfs met extra info (!) over de katholieke zuster Kunegunde, die aan het einde van de Tweede Wereldoorlog een heldenrol vervulde. Want de non hing bij de nadering van geallieerde vliegtuigen precies op het juiste moment een wit laken uit de koepel van de Martinikerk als teken van overgave, en wist zo een bombardement op Haren te voorkomen.
De Sint-Martinuskerk wordt in de volksmond ook wel de Dom van het Emsland genoemd.
Met de Poolse periode van Haren worden de eerste drie na-oorlogse jaren bedoeld, waarin de oorspronkelijke bewoners plaats moesten maken voor uit de Emslandlager bevrijde Poolse gevangenen en militairen. Ze konden na de Tweede Wereldoorlog niet terug naar hun vaderland, dat inmiddels onder communistische heerschappij stond. Veel militairen waren fel anticommunistisch en vreesden voor hun veiligheid onder dit regime. Een interessante video over deze geschiedenis kun je hier bekijken.
“Vallen we nu om?”
Deel 3 van de videoserie eindigt in Papenburg. Daar zijn we natuurlijk al lang niet meer. We zijn verder gevaren over de Eems, naar Weener en Ditzum, waarna we door de sluis van Termunterzijl Nederland weer willen binnenvaren. Maar in het zicht van de haven raken we vast, waarop ik angstig aan Pieter vraag: “Vallen we nu om?”. (Spoiler alert: natuurlijk niet.) Je kunt het allemaal volgen in onze volgende filmpjes, waar je wel even geduld voor moet hebben. Gemiddeld is er eentje klaar om de vier à vijf weken.
En dan nog even dit
Het onderhouden van de website en het maken van de video’s is niet goedkoop. Wil je ons steunen? Koop dan een vaarroute, voor de prijs van een glaasje rosé. De betaling gaat via creditcard. Klik op de link en het wijst zich vanzelf. Heb je geen creditcard, stuur dan een mailtje naar marieke@decanicula.nl. Wij én heel veel andere watersporters zijn je er dankbaar voor! En als je dan ook nog in de reacties hieronder jouw ervaringen deelt maak je ons helemaal blij!
Het hoogste punt én het hoogtepunt van de Veenvaart
“Wat is jouw hoogtepunt van onze vaartocht over de Veenvaart?”, vraag ik Pieter. Daarover hoeft hij niet lang na te denken: “De sluizen natuurlijk, de Spaarsluis en de Koppelsluis”. De Spaarsluis is de eerste die we tegenkomen vanuit de richting van Nieuw-Amsterdam. Zoals de naam al zegt is-ie ontworpen om zo weinig mogelijk water verloren te laten gaan. Terwijl we omhoog schutten legt Pieter uit dat het water uit een naastgelegen bassin in de sluis wordt gepompt. Bij het naar beneden schutten wordt datzelfde water weer opgevangen in het bassin. Maar wij schutten uiteraard niet weer naar beneden als we eenmaal omhoog gepompt zijn. Wij gaan verder, door het zes kilometer lange Koning Willem-Alexanderkanaal.
Bovenop de Koppelsluis zitten we twintig meter boven NAP.
Tijdens het uitzoeken waar we allemaal voorbij komen tijdens onze vaartochten, komen we veel interessante onderwerpen tegen. Die kunnen lang niet allemaal in de video’s gebruikt worden, maar we willen ze natuurlijk ook graag vertellen! Je leest ze in deze blogs, waarop je je aan de rechterkant van deze pagina gratis kunt abonneren. Heb je geen zin meer in onze verhalen, dan kun je je net zo gemakkelijk weer uitschrijven. En wil je ons steunen? Dat kan voor de prijs van een glas rosé, het gaat via creditcard en het wijst zich vanzelf. Wij zijn je er dankbaar voor!
Aan het eind van dit kanaal is het échte hoogtepunt van de Veenvaart: de Koppelsluis. Letterlijk, omdat-ie op een hoogte van zo’n twintig meter boven NAP ligt en figuurlijk omdat het een waar kunststukje is. De twee sluiskolken zijn aan elkaar gekoppeld zonder tussenpand, waardoor we trapsgewijs naar beneden schutten. Het gaat zo snel dat we nauwelijks tijd hebben om van het uitzicht te genieten. De sluiswachters hebben duidelijk lol in hun werk. Helaas willen ze niet voor de camera poseren, dus we moeten het doen met enkel de herinnering aan hun grappen en grollen.
Ook bij deze sluis wordt aan waterbesparing gedaan: het onderste pand wordt gevuld met water uit de bovenste sluis. Helemaal uniek is-ie niet, deze koppelsluis, maar een complex met twee sluizen meteen achter elkaar komt in Nederland nauwelijks meer voor.
In bijvoorbeeld Engeland en Frankrijk zijn nog wel een heel stel koppelsluizen, of staircases te vinden. Dit is Neptune’s Staircase, de grootste sluizentrap in het Verenigd Koninkrijk. Foto: Wikimedia Commons/Aeroid CC BY-SA 3.0
Honderdduizend vrachtwagens
Het Koning Willem-Alexanderkanaal was altijd het ontbrekende stukje in de Veenvaartroute door zuid-oost Drenthe. De vaarweg zou al rond 1850 worden aangelegd, maar de Hondsrug – een langgerekte zandrug tussen de stad Groningen en Weiteveen – was een te groot obstakel voor de kanalenbouwers van die tijd. Maar zo rond 2010 wordt besloten om alsnog een stukje van de zandrug door te graven. Ruim 3,2 miljoen ton zand- en keileem wordt opgegraven en verplaatst – dat zijn maar liefst honderdduizend vrachtwagens heeft ChatGTP voor me uitgerekend – en er gaan een miljoen manuren in het project zitten. Allemaal om ons een mooie vaartocht te bieden. En dat is gelukt, zoals je kunt zien in deze video.
Bij de Koppelsluis naast het Oosterbos zijn mooie aanlegplekken. Ooit was het hier kaal veenmoeras, dat na de laatste ijstijd transformeerde in hoogveen. Veel later nog werden op dat hoogveen bomen aangeplant, vooral voor de productie van hout voor de Limburgse mijnen. De Scandinavische keien, die tevoorschijn kwamen bij het uitgraven van het Koning Willem-Alexanderkanaal, zijn kunstig langs de route neergevleid en vormen daar zogenoemde ‘IJstijdrustpunten’. Vanaf het Oosterbos kun je erlangs fietsen en wandelen.
Aanleggen naast het Oosterbos. Ook meteen na de Koppelsluis zijn mooie aanlegplaatsen.
Het Veenpark
Wij gaan niet fietsen en ook niet wandelen, want wij hebben weer eens haast en varen door naar mijn hoogtepunt van de reis, het Veenpark. Dat ontstond in 1966, toen ter gelegenheid van het honderdjarige bestaan van het naastgelegen Barger-Compascuum, een klein veendorpje werd nagebouwd. Na afloop van de festiviteiten werd ’t Aole Compas niet afgebroken, integendeel. Het buurtje werd het begin van wat qua oppervlakte het grootse openluchtmuseum van Nederland zou worden.
Het fictieve veendorp Bargermond vanuit de lucht.
Museumdorpen
In het Veenpark kun je twee museumdorpen bekijken, ’t Aole Compas en Bargermond. Een treintje maakt een rondje om het hele park en komt daarbij langs korenmolen De Berk en nagebouwde huizen van de veenarbeiders uit begin twintigste eeuw. Een ander boemeltje brengt je naar het hoogveengebied, waar uitgelegd wordt hoe van het hoogveen turf werd gemaakt. Ook kun je met een schip een klein stukje door het Veenparkkanaal langs de keurige huisjes van Bargermond varen. Naast het kanaal ligt de Jacoba Janna van de Groningse schippersfamilie Brands, waarvan acht leden om het leven kwamen tijdens de grote Veenbrand van 1917.
Een aangrijpende reactie op ons YouTubekanaal
Militaire belangen
Het jaartal 1966 valt op, want dat is mijn bouwjaar. En even verder redenerend: bestond veendorp Barger-Compascuum in 1966 nog maar honderd jaar? Het veen rond Beulake, Loosdrecht, Vinkeveen, werd toch al rond de middeleeuwen ontgonnen? Maar het klopt echt, het gebied achter Emmen was het laatste stukje veen van Nederland en werd pas rond 1860 afgegraven. En dat kwam niet alleen omdat het landschap hier nog ‘woest en ledig’ was met enkel wat gemeenschappelijke weidegrond, maar had vooral ook te maken met militaire belangen.
Een duidelijke grens was er nog niet in die tijd. Maar de zwarte kronkellijn is de Eems in Duitsland. Het grijze gebied links ervan is het Bourtanger Moeras. De aanvallen op Groningen en Overijssel door Bommen Berend was de aanleiding voor het aanleggen van een verdedigingslinie.
Verdedigingslinie
Want de aanval en de belegering van de stad Groningen in 1672 door de bisschop van Münster, alias Bommen Berend, laat zien hoe kwetsbaar het noorden van Nederland is. Het is niet gemakkelijk om vanuit het oosten Drenthe en Groningen binnen te dringen, want hier ligt het enorme Bourtanger Moeras. Maar op sommige plekken kun je een doorsteek maken en daarom wordt rond 1687 een leidijk als militaire verdedigingslinie gebouwd. Die dijk, van maar liefst 226 kilometer lang, moet ervoor zorgen dat het moeras drassig en zompig blijft en de vijand buiten houdt. Pas na tweehonderd jaar, zo rond 1850, wordt het veengebied door het militaire gezag vrijgegeven en kan het veen worden afgegraven voor de turfwinning.
Rond Ter Apel kun je een interessante wandeling door de geschiedenis maken. Je komt onder meer langs de resten van die dijk, bunkers uit de Tweede Wereldoorlog, het klooster en de Lourdesgrot. Trek er wel even tijd voor uit, want de tocht is twaalf kilometer lang en duurt zo’n twee-en-half uur.
De Drentse en Groningse Veenkoloniën telden in 1929 maar liefst 8039 kanalen.
Wat je niet ziet in de video
Nadat het gebied is vrijgegeven komt de turfwinning massaal op gang. Voor het vervoer van al die turfjes worden kanalen en zijkanalen – wiek’n op zien Dreénts – gegraven. Veel van die waterwegen zijn inmiddels gedempt. Maar het Scholtenskanaal, het Oosterdiep en het Stads-Compascuumkanaal bestaan nog steeds en daar varen we dan ook doorheen op onze reis naar Ter Apel. Even voorbij het centrum van Emmer-Compascuum staat aan stuurboordzijde de Sint-Willehaduskerk, een erfenis van de katholieke arbeiders uit Twente, de Achterhoek en het Duitse Eemsland die hier het veen kwamen ontginnen.
Het is een opvallend grote en rijk uitgevoerde kerk voor een dorp en wordt wel de kathedraal van Drenthe genoemd. Overigens heeft ook de Sint-Pancratiuskerk in Diever die bijzondere benaming, maar dat even terzijde, want daar zijn we nu niet. Het gaat me om de naam die ik nog niet eerder ben tegengekomen: Willehadus. Wat was dat voor een man?
Willehadus predikt in Drenthe. Foto: Wikipedia/Publiek Domein
Bonifacius van Drenthe
Willehadus was een Engelse priester, die vanuit Dokkum naar Drenthe kwam om hier het christelijke geloof te verspreiden. Behalve de plaats Dokkum, waar Bonifacius door de Friezen zou zijn afgeslacht, is er nog een overeenkomst tussen die missionaris en deze Willehadus. Want het scheelde maar een haartje of ook hij had het leven gelaten. Dat zat zo: Willehadus en zijn volgers hadden het gemunt op de heidense heiligdommen van de streek, tot grote woede van de Drenten, die tal van de predikers een kopje kleiner maakten. Willehadus ontsnapte als door een wonder, maar hij was dus bijna de Bonifacius van Drenthe geworden. Na de vechtpartij koos Willehadus het hazenpad naar Bremen, waar hij tot bisschop werd gewijd.
Groningen, Bourtage of Haren?
Nadat we het klooster van Ter Apel hebben bekeken varen we weer verder. We kunnen hier drie kanten op:
Rechtdoor via het Stadskanaal en het Grevelingskanaal naar Groningen
Stukje terug en linksaf via het Ruiten-Aa-Kanaal naar Bourtange
Nog iets verder terug en ook linksaf via het Haren-Rütenbrock Kanaal naar het Duitse Haren
Wij willen naar Duitsland en moeten dus over het Haren-Rütenbrock Kanaal. Dat heeft doorgaans geen belemmeringen, maar net dit jaar wel. Want ergens op dit traject wordt een fietsbrug gebouwd en zijn vensteropeningen ingesteld voor de scheepvaart. Hoe dat gaat en hoe het ons verder verloopt tijdens onze tocht noordwaarts over de Eems zie je in de volgende video, waarna je uiteraard de details weer kunt lezen in deze blogjes.
Waar die video eindigt weten we nog niet. Misschien wordt het Ditzum, misschien Termunterzijl? Jullie gaan het zien. We kunnen alvast vertellen dat we het een boeiende tocht vinden, vanwege meerdere redenen. Over een week of vier is het filmpje klaar. Hier kun je je abonneren op ons YouTubekanaal, dan zie je de nieuwste video’s meteen.
Het is helemaal gratis en dat blijft ook zo! En heb je geen zin meer om ons te volgen? Dan kun je je net zo snel weer afmelden!
Een rondje van 458 kilometer en maar vijf kwartier van huis
Hoewel we met onze Canicula bijna door heel Nederland zijn gevaren, hebben we Groningen en Drenthe grotendeels links laten liggen. Dat komt omdat we wonen en werken in de regio en de provincies goed kennen, met de auto dan. Maar omdat we dit jaar tijdens onze vaarvakantie door familie-omstandigheden dichter bij huis willen blijven, kiezen we voor een rondje Drenthe, Duitsland, Groningen en Friesland. Het rondje is weliswaar 458 kilometer lang, maar we zijn in deze vier weken maar op zo’n vijf taxikwartieren van ons huis in de Drentse hoofdstad, mocht er nood aan de man zijn.
Jullie herkennen het vast wel: het voordeel van ’toeristje spelen in eigen regio’ is dat we nu alles kunnen bekijken waar we doorgaans in de auto aan voorbijrijden. Zo hebben we bijvoorbeeld Meppel eens goed verkend en het Van Gogh Huis in Nieuw-Amsterdam bezocht. Echt superleuk! Waar we nog meer zijn geweest, gaan we nog niet verklappen, want dat zien jullie allemaal voorbij komen in de volgende video’s van onze reis. Het eerste filmpje is inmiddels klaar! Mocht je ‘m nog niet gezien hebben, dan kan dat hier!
In deze video varen we vanuit Friesland naar Nieuw-Amsterdam
Nare prikkers op voetstuk
Uit de video zou je kunnen afleiden dat heel Meppel zoemt van de muggen. Er zullen ook wel een paar echte tussen zitten, maar het gaat nu vooral om beelden van muggen. Achter de Grote- of Mariakerk zijn zelfs een paar van die nare prikkers op een voetstuk gehesen! Waarom? Dat heeft alles te maken met een heul oud volksverhaal en dat gaat als volgt:
Meppeler Muggen
Op een avond hing er een dikke zwarte wolk om de Meppeler toren. ‘Brand!’, dachten de bewoners. Ze haalden snel emmers uit hun huizen om met water uit de gracht het vuur te lijf te gaan. Maar opeens was daar een snuggere inwoner – of wellicht eentje met betere ogen – die ontdekte dat het helemaal niet ging om een rookwolk, maar om een grote zwerm muggen! Sindsdien worden geboren Meppelers ‘muggen’ genoemd. En hoewel het ooit een spotnaam was, dragen de inwoners ‘m tegenwoordig met trots!
Muggen zijn in Meppel zelfs op een standbeeld verheven
Verdwenen grachten
Jaren geleden was er veel meer water om bluswater uit te putten, want Meppel grossierde in de grachten. Schippers konden zelfs naast de kerk aanleggen! Over dat water kun je inmiddels lopen, want het is tientallen jaren geleden gedempt en van Wetering omgedoopt in Kerkplein. Ook de Gasgracht, de Woldstraatgracht, de Brouwersgracht en de Vleddergracht verdwenen tussen 1900 en 1920 van de kaart. Daarna kon je nog een paar jaar via de Hoogeveense Vaart door het centrum varen, maar vanaf 1964 was ook dat verleden tijd. En sindsdien moeten we met een boog om de stad heen, door een stuk kanaal waar in ieder geval de binnenvaart blij mee is.
Op dit kaartje van Topotijdreis.nl kun je zien dat je rond 1915 nog dwars door Meppel kon varen
Ben je de grote-omleidings-bocht eindelijk voorbij, dan kom je in de Hoogeveense Vaart tot aan Hoogeveen drie sluizen tegen. Dat zijn een heel stuk minder dan de dertien aan het begin van de zeventiende eeuw. Het was dan ook een heel gedoe voor de schippers, die met hun pramen vanuit de Drentse Venen de tocht naar Meppel ondernamen. Om naar boven- of beneden te schutten werd het hele stuk tussen twee sluizen – of verlaten – verhoogd of verlaagd. Er werd gevaren in konvooien van soms wel honderd schepen en het ging er af en toe behoorlijk ruig aan toe, volgens dit ooggetuigeverslag:
Koemelksters gemolesteerd
“Dat vlotenvaren was toen een grote bende. De boeren waren huiverig voor de vloot. Koeien werden uitgemolken, koemelksters gemolesteerd, groenten geroofd enz. enz. Dat kon vanzelf ook niet anders. 200 man bij elkaar, iedereen bracht zijn ondeugden mede. De baas van ’t Schut, dat was de vader van Arend Steen van de Oude Kolk (= Veenesluis), die moest altijd mee naar Meppel, en kon er de orde altijd lang niet inhouden, want het duurde soms een week eer men te Meppel was, soms nog langer.”
De Rogatsluis wordt bediend vanuit Hoogeveen
Wat je niet ziet in de video
Al werden de Hoogeveense Vaart en z’n Verlengde gegraven voor het vervoer van turf, het water kwam ook in later jaren goed van pas bij de opkomst van de aardappelmeelindustrie. De fabrieken stonden vooral in Drenthe en Groningen en dat had alles te maken met het veen. Want het bleek uitmuntend aardappelen verbouwen op die uitgegraven grond. Precies tegenover de plek waar wij de middagpauze van de brugwachters uitzitten, in Veenoord, stond zo’n fabriek langs het kanaal: Excelsior. Handig voor het verladen van schepen, maar ook om het afvalwater in te lozen. En dat was niet zomaar afvalwater.
Aardappelmeelfabriek Excelsior in 1953. Foto: Beeldbank Groningen CC BY 4.0
Smerige boel
Want de eiwitten die vrij kwamen bij het verwerken van de aardappelen bleven drijven en gingen rotten. De zwavelwaterstof die daarbij vrijkwam zorgde voor een lucht die niet te harden was. Bovendien trok het eiwitschuim gist, schimmels en bacteriën aan, die gevaarlijk waren voor het drinkwater. En alsof dat nog niet genoeg was, zorgde de zwavelwaterstof voor een zwarte aanslag op gebouwen in de naaste omgeving. Het was er, kortom, een ontzettende smerige boel. Het afvalwater van veel aardappelmeelfabrieken werd afgevoerd door de Veenkoloniale Afvalwaterleiding die loosde op het Eems-Dollard-estuarium, waar we later deze reis doorheen varen.
Smeerpijp
In de jaren negentig van de vorige eeuw werden de meeste fabrieken gesloten. Ook Excelsior is inmiddels verdwenen. Je kunt er nu opslagruimte huren, zagen we terwijl we naast het, keurig door Arie gladgeschoren gras, lagen te wachten totdat de brugwachters waren uitgegeten. De Veenkoloniale Afvalwaterleiding, in de volksmond de smeerpijp genoemd, bestaat nog steeds en vervoert weliswaar minder, maar nog steeds veel schadelijke stoffen als kwik en lood naar het Eemsmondgebied. En zo wordt een van ‘s werelds meest unieke natuurgebieden al decennialang vergiftigd.
Schepen worstelden zich door de vervuilde Veenkoloniale kanalen. Foto: Veenkoloniaal Museum
Onbekend IJsselmeer-eiland
Aan de andere kant van Nederland, in het IJsselmeer voor de kust bij Andijk, ligt het bij veel watersporters onbekende vogeleiland De Kreupel. Het was ooit een ‘echt’ eiland, maar verdween in de loop van de tijd onder water. In 2004 werd de ondiepte opgespoten met zand uit de vaargeul Amsterdam-Lemmer en werd het opnieuw een eiland. Het bestaat uit twee kale zandplaten met er omheen een archipel van kleibultjes, waar vogels kunnen broeden, rusten en ruien. Vooral kokmeeuwen, zwartkopmeeuwen en visdieven zijn er te zien, maar ook duizenden zwarte sterns en aalscholvers vliegen rond en maken een geluid dat het een lieve lust is. Het eiland zelf is niet toegankelijk, maar je mag wel met een bootje aanleggen en de vogels bekijken vanuit een uitkijkhut.
Vogeleiland afgesloten?
Is het ook iets voor jou om er een kijkje te nemen? Dan is het een goed idee om dat voor het eind van het vaarseizoen te doen. Afgelopen jaar raakten de aanlegsteigers zwaar beschadigd door stormen en hoge waterstanden. Inmiddels is een deel hersteld, maar over de kosten wordt flink gesteggeld tussen beheerder Staatsbosbeheer en eigenaar Rijkswaterstaat. Komen ze er niet uit, dan is het over en uit met de pret en wordt het eiland helemaal afgesloten. Lukt het jou deze zomer niet meer om de trip te maken? Dan kun je nog altijd deze video bekijken waarin we onder een strakblauwe hemel met onze Canicula aanleggen langs het eiland. We waanden ons in de Cariben! Trouwens, over muggen gesproken… gelukkig staken ze niet!
Bekijk hier onze vaartocht van Stavoren naar Medemblik, waarbij we onderweg vogeleiland de Kreupel aandoen
Liefde voor varen
Mensen vragen ons wel eens waar onze liefde voor varen vandaan komt. Dat danken we aan de Jantine. Want lang voordat we zelf een boot kochten, mochten we elk jaar mee met het motorjacht van onze vriend Jan. We voeren heel Friesland door, eerst met één baby, later met de tweede. En het was varen in stijl, want de Jantine is niet zomaar een schip. Ze werd ooit ontworpen door de vermaarde jachtwerf De Vries-Lentsch uit Nieuwendam, in opdracht van de familie Halbertsma uit Grou, de grootouders van Jan. Hij erfde het schip in 1992 en sinds die tijd varen we dus al mee, al kwam er natuurlijk wat de klad in na de komst van de Canicula. En het zal er waarschijnlijk ook niet meer van komen, want Jan heeft vanwege zijn leeftijd het familie-erfstuk in de verkoop gezet. Een gouden kans voor de liefhebber!
Onze vakantie zit er alweer op, maar gelukkig hebben we nog veel video’s te maken die ons aan de reis herinneren. En natuurlijk laten we jullie meegenieten! In de volgende film varen we vanuit Nieuw-Amsterdam over de Veenvaart met z’n befaamde sluizen via het Veenpark naar Ter Apel. Over een week of vier is die klaar. Met een klik op onderstaande banner kun je je abonneren op ons YouTubekanaal, dan zie je de nieuwste video’s meteen.
Het is helemaal gratis en dat blijft ook zo! En heb je geen zin meer om ons te volgen? Dan kun je je net zo snel weer afmelden!
Na afloop van elk vaarseizoen nemen we de gasflessen mee naar huis. Eind maart gaan ze dan weer terug aan boord. Maar dit voorjaar besluiten we ons kleine gasflesje mét kookpit thuis te laten. We hebben ‘m de laatste jaren niet gebruikt en denken dat we het ook zonder wel redden. Daar krijgen we flink spijt van als in juli een paar tropische dagen aanbreken en we zo’n beetje worden geroosterd in de boot. We gaan daarom noodgedwongen maar uit eten – twee dagen lang bij hetzelfde tentje vlakbij, want verder lopen is in die hitte niet te doen. We zijn dan in Nieuw-Amsterdam, waar we geen liggeld hoeven te betalen, dus dat heft elkaar weer aardig op.
Onderweg naar de Veenvaart
Hooi moet van het land
Ook onze mede-watersporters blijven deze warme dagen liggen waar ze liggen. En zo zitten we langs de Veenvaart twee dagen lang in plaats van naar voorbij varende schepen, naar voorbij rijdende auto’s te kijken. En naar voorbij scheurende, zwaarbeladen tractoren. Want hitte of geen hitte, er komt onweer aan en het hooi moet van het land. Respect, denk ik, terwijl ik in mijn luie stoel dit stukje zit te tikken.
Windkracht vier, vijf, zes
Een paar weken geleden hadden we nog héél ander weer. Precies bij het aanbreken van een korte vakantie zou het heul hard gaan waaien, windkracht vier, vijf, zes, die hele zeven dagen lang. En dat terwijl ik Pieter eindelijk zover had dat hij een tochtje over de Waddenzee wilde maken. Ere wie ere toekomt, dat was vooral dankzij de brugwachter in Workum, die een praatje met ons kwam maken. Hij overtuigde Pieter ervan dat het geen hogere wiskunde is om van Lauwersoog naar Schiermonnikoog te varen. De gedetailleerde hydrografische waterkaarten hadden we zelfs al in huis, maar die tocht konden we vanwege de harde wind dus op onze buik schrijven. Toch was thuisblijven voor ons geen optie, zoals je in onze vorige video kon zien. Als je ‘m nog niet hebt bekeken dan kan dat hier!
Frouck van Popma
In de video kun je ook zien hoe we uitgebreid Wergea bekijken. Maar wat je niet ziet is dat we bij terugkomst in de boot een boek vinden over het Popma Gasthuis. Een cadeautje van Sieb, die we eerder die middag in theaterkerk de Bidler hebben ontmoet. Ik stelde hem wat vragen over het opvallende gebouw langs de Wergeaster Feart en Sieb bracht ons het boek in de hoop dat ik daarin antwoorden kon vinden. Een interessant boek, nogmaals dank Sieb! Er zijn er veel feitjes over het gebouw en de bewoonsters beschreven, maar ik ben vooral geïnteresseerd in de stichtster van dit onderkomen voor arme weduwen van protestantse huize: Frouck van Popma. Wie was zij en waarom stelde ze in haar testament duizend Caroliguldens beschikbaar voor de bouw?
Het Popma Gasthuis in Wergea met boven de toegangsdeur de gedenksteen met de namen van Frouck van Popma en haar man
Onenigheid in de familie?
Maar over de beweegreden van Frouck van Popma om het Gasthuis op te richten kan ik in het boek eigenlijk niks vinden. Frouck was zelf al heel lang weduwe, misschien had dat ermee te maken? En er was onenigheid in de familie, lees ik, maar hoe dat precies zat wordt me ook niet duidelijk. Daarom zoek ik verder in oude krantenarchieven, en dan ineens, nota bene in het Rotterdamsch Parool – toch wel een eindje uit de buurt – kom ik deze intrigerende krantenkop tegen. Zo’n tekst maakt nieuwsgierig, heel nieuwsgierig…
De kop van een artikel over het 300-jarig bestaan van het Popma Gasthuis in het Rotterdamsch Parool van 18 juli 1964.
Vermeend schandaal
Voordat we dit vermeende schandaal uit de doeken doen, eerst even nog wat voorgeschiedenis. Frouck van Popma wordt geboren op Roorda State in Wergea, vlakbij het gasthuis dat ze later zal laten bouwen voor de armlastige vrouwen die hun echtgenoot hebben overleefd. Na haar bruiloft trekt ze in bij haar man in Holwerd. Als haar vader overlijdt, gaat Roorda State over op familie, maar ook die komen uit de tijd, de een na de ander. Uiteindelijk blijft alleen een dochter over, die eenzaam in het grote huis woont: Jel van Popma, een nicht van Frouck. Het kan zijn dat Jel ongetrouwd was vanwege een lichamelijke afwijking, het Rotterdamsch Parool schrijft dat ze waarschijnlijk een hoge rug had, wat dat dan ook moge betekenen. En dan komt het ‘schandaal’ om de hoek kijken.
De oorspronkelijke Roorda State, ook wel Ald Slot genoemd. In 1787 werd het vervangen door een statige herenboerderij.
Niet kieskeurig
Dit staat letterlijk in het artikel van het Rotterdamsch Parool- zonder de taalfouten dan: Jel van Popma was schatrijk: ze bezat veertig boerderijen en vele landerijen. Maar ze schijnt niet al te kieskeurig geweest te zijn bij het uitnodigen van mannelijke gasten. Ook de 21-jarige muzikale zoon van de dorpsexecuteur ging graag naar het slot omdat de jonkvrouwe over een spinet beschikte. Het bericht dat de twintig jaar oudere Jel met de zoon van de executeur zou gaan trouwen verwekte al opschudding, maar het schandaal werd pas compleet toen Jel vijf maanden na haar trouwdag het leven schonk aan een zoon. Geschokt was ook de tante van de bruid, Frouck van Popma, de weduwe van de grietman van Westdongeradeel, die in Holwerd woonde. Jel was haar erfgename, maar Frouck besloot dat haar nicht zo weinig mogelijk zou profiteren. En daarom stichtte zij het gasthuis voor armlastigen weduwen.
Buitenechtelijke dochter
Het is een mooi verhaal, maar er klopt niks van. Want de betreffende zoon van de dorpsexecuteur, Jurjen Oeverinck, werd in 1670 geboren, dus lang nadat Frouck in 1661 overleed. Wat wél klopt is dat hij in 1692 trouwde met de twintig jaar oudere Jel, die op dat moment al een buitenechtelijke dochter had. Dat moet een hele rel zijn geweest, niet alleen in de familie, maar ook in de kerk, blijkt uit het bevolkingsarchief van Tietjerksteradeel:
Jel van Popma; dochter Susanna Dorothea, gedoopt Warga 24 feb. 1678, buiten echt geboren; toegelaten met attestatie van Warga, nu over haar openbare bekende ergerlijke schandelijke misval door boetvaardigh beklagh de Christelijke Gemeynte tot Warga, daer se die voor eenige jaren hadde begaan, hebbende voldaan, en nu ook voor deze C. Gemeynte, daar se hierna heeft gewoont, en nogh woont, door hare (soo veel ons bekent is) zedert die tijt eerlijke gedraaghsaamheyr.
In 1787 werd deze statige herenboerderij gebouwd op de fundamenten van de middeleeuwse Roorda State.
Beroemde kerkmusicus
Ook al gebeurde dit alles lang na haar overlijden; Frouck zal zich in haar graf hebben omgedraaid. Maar wat haar misschien wel genoegen zou hebben gedaan, was dat de zoon van Jel en Jurjen de genen van zijn vader had geërfd en een beroemde kerkmusicus werd. Hier kun je de VI suites voort’ Clavier van Reijnold Popma van Oevering beluisteren.
De fabriek van de reedmakerij Hoekstra met Minne Hoekstra, de winnaar van de eerste officiële Elfstedentocht in 1909.
Reedmakerij
In de 19e en begin 20e eeuw maakte de ambachtelijke reedmakerij (Frysk voor schaatsenmakerij) in Friesland een bloeiperiode door. Ook Wergea droeg haar steentje bij met een tiental schaatsfabrikanten. Tot onze verrassing komen we zelfs onze eigen familienaam Rosier tegen onder de reedmakerijen, maar de bekendste fabrikant uit die tijd is toch wel de familie Hoekstra, met het voormalige gebouw van de fabriek nog langs de Wergeaster Feart. De firma maakte vooral de, voor de wat ouderen onder ons vast nog wel bekende, houten Friese doorlopers.
Koninklijke Hoekstra
Zelfs prinses Wilhelmina kocht schaatsen bij Hoekstra en de firma mocht daardoor het predikaat Hofleverancier voeren. In onze video heb je kunnen zien dat zoon Minne de winnaar was van de eerste officiële Elfstedentocht in 1909. Wil je wat meer weten over Minne, dan is hier een interessante video over het leven van deze bikkel, die weliswaar dominee werd, maar beslist geen heilige was.
De Rengerspôlle ligt aan de rand van de Oude Venen
Jagende stadhouders
Wat je ook niet ziet in de video is dat we, na enig tevergeefs speurwerk naar jagende Friese stadhouders, toch nog een keertje verkassen tijdens de winderige week. Onze laatste vakantienacht brengen we door langs de Rengerspôlle tussen Grou en Earnewald, waar bij elke windrichting wel een beschut plekje te vinden is. Het is een voormalige grondberging, waar eind vorige eeuw een vaart omheen werd gegraven, om watersporters een aantrekkelijke overnachtingsplaats te bieden en zo de échte Oude Venen (Frysk: Alde Feanen) wat te ontzien. Je kunt helemaal om het eiland heen wandelen, wat heel fijn is na een dagje stilzitten op de boot.
In de cirkel de Rengerspôlle met in de hoek aan de overkant van het water de vogelkijkhut.
IJsvogel en Roerdomp
En lig je aan de overkant van het water? Dan kun je door de bossages naar de Doekesleat lopen, waar je in de speciaal voor ons watersporters gebouwde vogelkijkhut goed zicht hebt over de Wyldlannen. En dan maar hopen dat je een IJsvogel spot, of het kenmerkende geluid van de Roerdomp hoort: hoemp… hoemp… hoemp…
Abonneren op ons YouTubekanaal?
Aan het begin van dit stukje kon je lezen dat we in Nieuw-Amsterdam waren. Daar zijn we natuurlijk al lang niet meer. We zijn verder gevaren, over de Veenvaart naar Barger-Compascuum, Ter Apel, Haren, Papenburg. En gaan we nog over de Waddenzee naar Schiermonnikoog? Je kunt het allemaal volgen in onze video’s, waar je wel even geduld voor moet hebben. Gemiddeld is er eentje klaar om de vier weken. Met een klik op onderstaande banner kun je je abonneren, dan zie je de nieuwste video’s meteen.
Het is helemaal gratis en dat blijft ook zo! En heb je geen zin meer om ons te volgen? Dan kun je je net zo snel weer afmelden!
Even een komkommer halen, of een paar rolletjes wc-papier. Het vorige seizoen konden we nog wat vergeten boodschappen doen bij buurtsuper Braad in Ossenzijl. Maar tijdens onze Paasdagen-vaartocht staan we voor een dichte deur. Een snelle check op Google leert dat de eigenaar inmiddels geniet van z’n welverdiende pensioen. Het supermarktje was heel handig gelegen, aan de Kalenbergergracht met aanlegplaats voor de deur, zoals je kunt zien in een paar van onze video’s. Ook de prettig gesitueerde winkel aan de Dokkumer Ee in Birdaard is al een paar jaar dicht en zo zullen er de laatste jaren wel meer van die handige water(sport)winkeltjes verdwijnen. Pensioen is fijn, daar kunnen we ons van alles bij voorstellen, maar jammer is het wel.
Gelukkig hoef je het in Birdaard niet zonder komkommer of wc-papier te stellen. Even aanleggen bij de brug en dan zit een kleine, maar ruim gesorteerde versmarkt om de hoek aan de Jislumerdyk.
Verdwenen is ook de Friese App Watersport, waarmee je op afstand brugopeningen kon aanvragen, vooral ook handig buiten het vaarseizoen. De kosten bleken niet in verhouding te staan met het aantal gebruikers, dus is-ie offline gehaald en moeten we weer halsbrekende toeren uithalen om bij de knoppen aan het remmingwerk te komen. Bij sommige bruggen kun je ook de marifoon gebruiken (VHF kanaal 80) of moet je hopen dat je wordt gezien door de brugwachters vanuit de centrale post It Swettehûs in Leeuwarden. Overigens komt dat meestal wel goed, is onze ervaring.
Het is ons nog nooit overkomen, maar één keer moet de eerste keer zijn: dit voorjaar was het videomateriaal op. Heel vervelend, maar het gaf ons wel de tijd om het filmpje van onze tocht door de Oudegracht in Utrecht opnieuw te bewerken. Het is zo’n beetje de indrukwekkendste vaartocht die je in een Nederlandse stad kunt maken. De beelden – uit 2019 – waren prachtig, maar ons verhaal was slecht en de muziek die we hadden gebruikt nog veel slechter. Als je de nieuwe versie nog niet hebt gezien op YouTube, kun je ‘m hier bekijken. De oude video zetten we snel achter slot en grendel…
Wat je niet ziet in de video
Zonder butsen en deuken kwamen we door de Oudegracht, dus dat ging allemaal – net – goed. Maar met het videomateriaal was het minder gesteld. De camera voorop was losgetrild, met als gevolg onbruikbare content. En het kon nog erger, want tot onze grote schrik zagen we pas bij het terugkijken van de beelden dat een spin ons anker had uitverkoren om er z’n eten te scoren. Omdat we toch graag de schijn ophouden, hebben we alleen de shots gebruikt waarop het spinnenweb niet of nauwelijks te zien is. Dat is de reden dat het filmpje iets korter is geworden dan we van tevoren hadden ingeschat….
Sinds dit tripje borstelen we elke morgen de spinnenwebben van de Canicula…
Skeletten onder het Domplein
In de video vertellen we dat Utrecht is ontstaan rond het Romeinse fort Traiectum, dat uitgroeide tot de bischoppelijke burcht Trecht. Onder het Domplein zijn dan ook talloze archeologische resten gevonden als skeletten, munten en zelfs een grafsteen uit 1397. In een ondergronds publiekscentrum kun je dankzij animaties, foto’s en films de historie van Utrecht bekijken vanaf het jaar 47, de kerstening en kerkenbouw door Willibrord, de inval van de Noormannen, de bouw van de Dom in 1023 en de storm die het middenschip vernielde in 1674. Je mag niet naast het Domplein aanleggen, maar een wandeltochtje vanaf de aanlegplaatsen in de Stadsbuitengracht naar het oude centrum lijkt ons prima te doen!
De burcht Trecht op een eilandje in de Rijn: zo zou Utrecht er in 690 uitgezien kunnen hebben. Bron: Utrechts Archief
Waar welke video?
Geregeld vragen mensen ons waar ze een bepaalde video kunnen vinden op ons YouTube-kanaal. Nu is het ook niet allemaal even overzichtelijk en zijn we soms zelf ook niet helemaal handig geweest met de volgorde. Daarom hebben we op onze website de video’s van de laatste paar jaar keurig op een rij gezet. Wil je ze liever bekijken op YouTube, hierbij ook een rechtstreeks linkje naar ons kanaal De Canicula Watersport. Daar hebben we de vaarjaren ook in de afspeellijsten op volgorde gezet.
Rondje Noord-Nederland nu ook voor (veel) hogere schepen
De vaarroutes op onze website hebben we allemaal zelf gevaren. Omdat onze Canicula lekker laag is, komen we op veel plaatsen die voor grotere (huur)boten onbereikbaar zijn. Maar met behulp van onze papieren waterkaarten voor het overzicht, zijn de routes vaak ook voor die schepen wel geschikt te maken. En als we vijf roseetjes krijgen van Roelof (geboren-Assenaar-maar-nu-wonende-in-Zuid-Afrika) verbouwen we ons Rondje Noord-Nederland tot een route voor schepen tot vier meter. Ook wat voor jou? Voor de prijs van ’n glaasje Rosé krijg je ‘m zo snel mogelijk in je mailbox! (Vijf glaasjes mag ook.)
Steeds meer Zilverreigers
We begonnen dit stukje met zaken die voorbij zijn, maar er komt ook wel wat voor terug. Het valt ons bijvoorbeeld op dat we onderweg in plaats van blauwe, steeds meer witte reigers tegenkomen. Valt jullie dat ook op?
Een ‘verstopte’ zilverreiger langs de Tjonger
En dan nog even dit:
We willen wat minder afhankelijk worden van de algoritmes van Facebook en Instagram. Daarom brengen we ook via deze blogs geregelder onze nieuwe video’s, vaarroutes en verhalen bij jullie onder de aandacht. Je kunt ons volgen door je gratis te abonneren op onze verhalen. Klik daarvoor op de abonneerknop aan de rechterkant van deze pagina. En ben je er helemaal klaar mee, dan kun je je net zo makkelijk weer uitschrijven.
Pieter en Marieke, Assen, mei 2025 (ennuh het is niet goed gegaan met de honden-zwangerschap, maar er dient zich gelukkig een andere optie aan…)
Enthousiast en blij lieten we vorig jaar onze nieuwe koelkast zien. Het was niet zomaar een koelkast, want hij moest de relatie met de Canicula-koeling herstellen. Het is namelijk zo dat we al sinds het begin van onze bootavonturen een haat-liefde verhouding hebben met het apparaat. Misschien herken je het wel, lig je lekker aan een stil eilandje, zit de vijf in de klok, blijkt er louter lauwe drank in de koelkast te zitten. En moet je weer fluks vertrekken naar een plekje met walstroom.
Nou, die nieuwe koelkast laat op de dag van vakantievertrek weten dat-ie er geen zin meer in heeft. Even dreigen we zelfs de oude weer de keuken in te moeten worstelen, maar gelukkig blijkt nieuwe bedrading de oplossing. Maandenlang genieten we van koele roseetjes en dito biertjes. Maar, het is bijna niet te geloven, aan het eind van het vaarseizoen geeft het witte nepwonder opnieuw de geest. Ons eerste vaarweekeind van dit seizoen lijken we dan ook in te moeten zonder werkende koelkast. Maar wonder boven wonder doet-ie het weer. We zijn benieuwd hoe lang dat zo blijft. Gelukkig hebben we ook nog een koelbox aan boord.
Het trekken van bedrading vereist wat lenigheid…
Nieuwe video
We hebben er inmiddels alweer vier weekeind-vaartochten door de Friese meren en de kop van Overijssel opzitten. Dankzij onze nieuwe dieselkachel hebben we het ook zonder walstroom heerlijk warm gehad! En ondertussen hebben we ook nog de laatste video van onze tocht heen-en-weer naar de Zuiderwaterlinie afgewerkt! Als je ‘m nog niet voorbij hebt zien komen op ons YouTubekanaal, dan kan je het filmpje van de vaartocht tussen Hattem en Sloten hier bekijken.
Maar wat je niet ziet in de video… Aan het eind van zo’n lange reis heb ik niet veel puf meer om te filmen. Bij het tochtje naar de toko denk ik op dat moment dan ook: Zwolle in, eten halen, en Zwolle weer uit. Wat er in het écht gebeurt is dat we een half uur moeten dobberen voor de Holtenbroekerbrug en dat het daarna nog een fikse tippel is naar de toko die Pieter op het internet heeft gevonden. En dan wacht ons een grote teleurstelling…
Nóg eentje!
Want als we voor de deur staan ontdekken we dat het afhaalrestaurant wegens verbouwing is gesloten. In mineur lopen we terug, maar niet te geloven: pal om de hoek zit er nog eentje, die we én niet gezien hebben op internet én niet ontdekt hebben op de heenweg. We moeten wel eventjes wachten totdat Toko Tanja open is, maar dat hebben we er graag voor over. En dat is de reden dat je in het filmpje kunt zien dat we blij zijn, maar waarom we zo blij zijn, tja, dat zit er dan weer niet in… Maar nu weten jullie het alsnog!
Omdat we niet te snel thuis willen komen maken we een omweg vanuit Ossenzijl over de Linde via Schoterzijl naar de Tjonger. Die omweg is niet bij iedereen bekend, merken we aan de reacties op Facebook. Daarom hier de routebeschrijving:Rondje Ossenzijl-Kuinre-Schoterzijl-Ossenzijl
De Linde slingert zich langs de grens van Overijssel en Friesland
Stinkend watertje
De vaartocht over de Linde voert naar het verstilde plaatsje Kuinre, waar het vroeger helemaal niet zo stil was. Het lag ooit aan de boorden van de Zuiderzee, maar na de aanleg van de Noordoostpolder leek de Linde te moeten eindigen als een stilstaand, stinkend watertje. Maar dankzij ons watersporters keerde het tij!
Achter de oude sluis ligt de jachthaven van Schoterzijl
Sluis zonder deuren
Na de halfronde sluis van Kuinre, die doorgaans snel wordt bediend, varen we over de Bijlinde naar Schoterzijl. Het buurtschap bestaat uit niet veel meer dan een paar boerderijen, een restaurant en een camping mét jachthaven. Je vaart er binnen door het sluisje, dat al heel lang geen deuren meer heeft. En, wij wisten het niet, maar in 1396 werd op deze plek de historische overwinning van de Friese boeren tijdens de Slag bij Warns alweer teniet gedaan. Dat is die beroemde slag die nog steeds jaarlijks wordt herdacht door de inwoners van Friesland.
Slag bij Schoterzijl
Want waar bij Warns in 1345 graaf Willem IV met z’n leger Hollanders door de Friezen in de pan wordt gehakt, zijn het zo’n vijftig jaar later de Friezen die het onderspit delven tijdens de Slag bij Schoterzijl, die aan maar liefst 1600 mensen het leven kost. Denk daar maar eens aan als je naast de jachthaven lekker met je blote voeten in het gras zit.
De vermoedelijke route van het Hollandse leger van Enkhuizen naar Kuinre en Schoterzijl
Kuinder of Tjonger
Na Schoterzijl heeft het water de dubbele naam Kuinder of Tjonger. Je noemt het riviertje de Kuinder als je in de Stellingwerven woont, ben je op Friesland georiënteerd dan noem je het water de Tjonger. De streek wordt zwaar getroffen door de watersnoodramp van 1825, waarbij niet alleen het Nederlandse kustgebied, maar ook grote delen landinwaarts overspoeld worden door het water. In heel Nederland komen 800 mensen om. Overijssel en Friesland worden zwaar getroffen, met 305 dodelijke slachtoffers in Overijssel en 17 in Friesland.
De getroffen gebieden tijdens de watersnoodramp van 1825
Vergeten watersnoodramp
Dit drama, in 2025 precies 200 jaar geleden, wordt inmiddels ‘de vergeten watersnoodramp’ genoemd. Want waar doorgaans de rampen van 1916 en 1953 als dé reden voor de aanleg van de Zuiderzeewerken wordt gegeven, was het eigenlijk de stormvloed van 1825 die duidelijk maakte dat Nederland iets moest ondernemen tegen het water. Weten we dat ook maar weer.
De plannen voor onze vakantievaartocht nemen wat vastere vormen aan. We willen nog steeds richting Meppel-Hoogeveen-Coevorden en dan noordwaarts naar de provincie Groningen, maar inmiddels hebben we bedacht dat we ter hoogte van Ter Apel een omweg gaan maken naar de Ems in Duitsland en dan bij Delfzijl Nederland weer in. Even leken we gedwarsboomd te worden door de aanleg van een fietsbrug in het Haren-Rutenbrockkanaal, maar gelukkig wordt het water toch niet helemaal afgesloten voor de pleziervaart.
Peperdure waterkaarten
Bij het updaten van de website komen we erachter dat ook in waterkaartenland de tijd niet stilstaat, want de ANWB stopt met het uitgeven van losse waterkaarten. Zodra een kaart op is wordt-ie niet meer bijgedrukt. Daarom zijn niet alle kaarten van Nederland meer nieuw te krijgen en zijn sommige peperduur, we zijn zelfs een tweedehandsje tegen gekomen van de het IJsselmeer en het Markermeer waar maar liefst 236 euro voor wordt gevraagd. Gelukkig laat de ANWB ons watersporters niet helemaal in de kou staan, want in plaats van de losse kaarten verschijnen er drie wateratlassen. Maar ja, voor het uitstippelen van de route gaat er niks boven zo’n grote kaart op je eettafel toch? Zuinig zijn op je waterkaarten dus!
Onze puppy lijkt in de maak te zijn! Met een beetje mazzel kunnen we hem/haar na onze vakantievaartocht ophalen. Dat gaat nog wat worden… we zijn heel benieuwd! En het onderhouden van de website en het maken van de video’s is niet goedkoop. Wil je ons steunen? Koop dan een vaarroute, voor de prijs van een glaasje rosé. De betaling gaat via creditcard. Klik op de link en het wijst zich vanzelf. Heb je geen creditcard, stuur dan een mailtje naar marieke@decanicula.nl. Wij én heel veel andere watersporters zijn je er dankbaar voor! En als je dan ook nog in de reacties hieronder vertelt wat jouw vaarplannen zijn dit jaar, maak je ons helemaal blij!
Eigenlijk waren we helemaal niet van plan om nog een keertje door de grachten van Amsterdam te varen. Maar omdat diesels vanaf 1 april niet meer welkom zijn in het centrum, hebben we toch nog maar snel een vaarvignet aangeschaft. Want het filmpje dat ik vijf jaar geleden maakte van onze tocht door de Prinsengracht, is eigenlijk wel voor verbetering vatbaar. En mét vignet mogen we nog tot en met 2028 de binnenstad onveilig maken. Dus kijk niet gek op, als je ons met een raar bordje op onze kont door Nederland ziet tuffen.
De vierde video van onze tocht over de Zuiderwaterlinie is inmiddels ook klaar en als je ‘m nog niet voorbij hebt zien komen op ons YouTube-kanaal, dan kan je het filmpje hier bekijken. We varen van Grave naar Hattem, met een paar tussenstops, waaronder in recreatieplas De Bijland zo’n beetje op de grens van Nederland en Duitsland. Het lijkt een heel gewoon meer, als we vanaf de Waal onder het viaduct doorvaren. In de verte ligt een eilandje en nog verder splijt een snelle speedboot het water. Maar het is helemaal geen gewone waterplas.
Romeins fort
Ooit was het een waard, omringd door een afgesneden bocht van de Waal en het Bijlands Kanaal. Tot 1926, toen begonnen werd met het uitgraven van de waard voor zandwinning. Met het zand kwamen opvallende voorwerpen naar boven, grafstenen, een verzilverde zwaardschede en een altaarsteen. Er werden zoveel vondsten gedaan dat vermoed wordt dat hier een Romeins fort heeft gestaan. Uit een inscriptie op een van de grafstenen is afgeleid dat het fort bij een dam stond, die zo’n tweeduizend jaar geleden door de Romeinen werd aangelegd op de splitsing van Rijn en Waal, om zo meer water door de Rijn te laten stromen. Dus ook toen al werd in deze streek aan waterbeheersing gedaan.
Hier kun je zien dat we De Bijland binnenvaren en dat we daarna een paar dagen doorbrengen in een jachthaven langs de Oude IJssel, die genoemd is naar een moordlustige bisschop
Relaxen langs de Oude IJssel
Na onze opnamen voor de video’s van de Zuiderwaterlinie is het hoog tijd voor een paar dagen relaxen. En je moet er wel even een sluis voor door, maar dan heb je ook wat: op een paar kilometer varen achter Doesburg ligt bij Laag-Keppel, in een afgesneden bocht van de Oude IJssel, jachthaven Bommen Berend. Het is een heerlijk rustig plekje met gras aan beide kanten van de haven, een prima accomodatie en je kunt in de omgeving mooi wandelen.
De haven is genoemd naar Bernhard van Galen, de moordlustige bisschop van Munster, die als levensdoel had het katholieke geloof met vuur en zwaard te verdedigen. Hij viel twee keer Nederland binnen en belegerde onder meer Groenlo, Bredevoort, Coevorden en Groningen. In Laag-Keppel veroverde hij kasteel Keppel en liet bij zijn vertrek bij wijze van afscheidscadeautje de vestingwerken ontmantelen.
Jachthaven Bommen Berend ligt in een afgesneden bocht van de Oude IJssel
Lente in de lucht
En gelukkig zit de lente weer in de lucht! Wij zijn aan het aftellen en jullie waarschijnlijk ook! Het wachten is nog op de nieuwe binnenbekleding en dan slaan we aan het poetsen voordat we eind maart weer op stap gaan. En als we toch in Sloten zijn, bezoeken we ook de kerk van het naastgelegen Wijckel, waar de hoofdpersoon van onze video’s van afgelopen jaar ligt begraven: de Friese vestingbouwer Menno van Coehoorn. Hij ligt er in een mooi praalgraf en dat moeten we beslist nog even filmen voor wat shots in de laatste video van de Zuiderwaterlinie-reeks. Die komt binnenkort voorbij en dan zijn we weer klaar voor het nieuwe vaarseizoen.
Naar Denemarken?
Nee, dat zit er voor ons qua vakantiedagen helaas nog even niet in. Maar aan de Waterkaarten App zal het niet liggen, want daar hebben ze de afgelopen maanden hard gewerkt. In april verschijnt een update van de app, met een paar interessante nieuwe functies, waaronder:
Een verbeterde kaartlaag met meer gedetailleerde hydrografische informatie.
De ondersteuning van Denemarken in de app
Instellen van de thuishaven en aanpassing van de kruissnelheid, voor het gemakkelijk plannen van routes
Misschien wat voor jou, een tripje naar Denemarken?
Mooie aanlegplaatsen!
Kun je nog wel wat inspiratie gebruiken voor mooie plekken om aan te leggen? Op dit kaartje staan (bijna) alle jachthavens waar we hebben aangelegd. Staat jouw haven er niet bij? Dan zijn we er helaas nog niet geweest…
En dan nog even dit:
We willen wat minder afhankelijk worden van de algoritmes van Facebook en Instagram. Daarom gaan we ook via deze blogs geregelder onze nieuwe video’s, vaarroutes en verhalen bij jullie onder de aandacht brengen. Je kunt ons volgen door je gratis te abonneren op onze verhalen. Klik daarvoor op de abonneerknop aan de rechterkant van deze pagina. En ben je er helemaal klaar mee, dan kun je je net zo makkelijk weer uitschrijven.
En wil je ons steunen met een financiële bijdrage? Dat kan voor de prijs van een glaasje rosé. De betaling gaat via creditcard. Klik op de link en het wijst zich vanzelf. Heb je geen creditcard, stuur dan een mailtje naar marieke@decanicula.nl. Wij én heel veel andere watersporters zijn je er dankbaar voor!
Pieter en Marieke, Assen, maart 2025 (ennuh nog geen nieuws van het hondenfront…)
Een nieuwe kachel, een nieuwe video en een nieuw scheepsmaatje?
De winter heeft wat ons betreft maar één groot voordeel: je hebt alle tijd om plannen te maken voor het nieuwe vaarjaar. Niet alleen voor het uitzetten van nieuwe vaarroutes en het bedenken van nieuwe video’s, maar ook voor verbeteringen aan de boot. Zo krijgt de Canicula deze maanden nieuwe binnenbekleding en laten we een dieselkachel inbouwen. Zodat we ook tijdens koudere dagen lekker kunnen aanleggen op een mooi plekje in een stil meertje, waar de meerkoetjes en fuutjes elkaars zwemwater betwisten en waar af en toe een spatterend zilverglansje laat zien dat onder het wateroppervlak ook volop leven is. En we zijn deze winter op zoek naar een scheepsmaatje.
Met een beetje mazzel heb je ook een schitterende zonsondergang op zo’n stil meertje
Nieuwe video
De winterperiode is ook heel geschikt om alle filmpjes af te werken. De trip tussen Geertruidenberg en Grave is inmiddels klaar en, voor zover je ‘m nog niet bekeken hebt op ons YouTube-kanaal, er zit van alles in. Wist je bijvoorbeeld dat het schattige haventje van Heusden lange tijd was gedempt met het zand dat vrijkwam bij het graven van de Bergsche Maas? En dat de Keizersveerbrug haar naam dankt aan een beroemde en beruchte krijgsman? Je kunt ook zien dat Pieter z’n favoriete maaltje weer eens heeft gescoord en dat we in de jachthaven van Grave pittige feedback krijgen… Kijk maar gauw, we zijn benieuwd naar jullie mening! Laat het weten in de reacties!
En wist je dat de Bergsche Maas nog niet zo lang bestaat? In deze video kun je de vaartocht bekijken
Omvallende bakenbomen
Wat je niet ziet in de video, maar wat wel interessant is, zijn de opvallende bomen op het honderd kilometer lange traject tussen Geertruidenberg en Boxmeer. Eén op elke honderd meter, keurig in het gelid. En dat is niet toevallig, want ze werden geplant om de richting aan te geven bij hoog water of bij mist en worden daarom ‘bakenbomen’ genoemd. Ze werden neergezet na het inkorten van een paar Maasbochten, in de jaren veertig van de vorige eeuw. Het zijn Canadapopulieren, die als voordeel hebben dat ze heel snel groeien. Maar ze hebben ook een nadeel en dat is dat ze na tachtig jaar stuk voor stuk omvallen, iets wat ons al opviel tijdens onze eerste vaartocht over de Maas in 2017.
Toch nieuwe bomen
Omdat de bakenbomen met de komst van de moderne navigatietechnieken toch niet meer nodig zijn, werd al in 2006 besloten om ze niet vervangen. Tot groot verdriet van de bewoners, die in het geweer kwamen tegen het verdwijnen van de kenmerkende bomenrijen, die ze als cultuurhistorisch erfgoed beschouwen. En met succes, want eind 2024 is besloten om nieuwe bomen te planten. Het worden alleen geen Canadapopulieren meer, maar Zwarte populieren, die wel een paar honderd jaar oud kunnen worden.
Bakenbomen aan weerszijden van het water
Heerlijkheid Bokhoven
Jammer genoeg kunnen we in de video’s niet alles kwijt. Soms omdat een verhaal iets te ingewikkeld is om te vertellen in een filmpje, soms ook omdat er onvoldoende beeldmateriaal is om de voice over te ondersteunen. Ook Bokhoven hebben we om die redenen tekort gedaan. Want het kleine plaatsje met z’n driehonderd inwoners blijkt een voor Nederland unieke geschiedenis te hebben. De heerlijkheid is bijvoorbeeld lange tijd onderdeel van het prinsbisdom van Luik en hoort pas sinds 1800 officieel bij Nederland. Het imposante praalgraf van de graaf en gravin van Bokhoven in de eenvoudige Antonius Abtkerk en de kasteelkapel zijn eigenlijk het enige dat nog van deze historie is overgebleven. Ooit had het plaatsje zelfs een haven, maar dat is al heel lang geleden. Als we een keertje met de auto in de buurt zijn, gaan we er zeker een kijkje nemen.
’t Huys te Bockhoven op een kaart uit 1669
Nieuw scheepsmaatje voor de Canicula
We kijken uit naar eind maart, als de Canicula weer mag zwemmen. In tussentijd werken we aan het volgende filmpje van het vorige seizoen, dat hopelijk over een week of vier klaar is. Maar dat is niet het enige dat we de komende tijd doen! We zijn in blijde afwachting van een nieuw scheepsmaatje. Omdat die op dit moment nog in de maak is, moeten we het voorlopig doen met een plaatje van z’n moeder. Nou, wat vinden jullie ervan?
Een Norfolk Terriër als scheepsmaatje zien we helemaal zitten
Doneren? Graag!
En omdat onze camera inmiddels compleet versleten is en we nog lang niet zijn uitgefilmd, hebben we een nieuwe gekocht, mede dankzij jullie donaties! Want het maken van de video’s en onderhouden van de website kost natuurlijk tijd (ongeveer tachtig uur per video) en geld (apparatuur, muziekabonnement en provider). We waarderen het daarom zeer als je ons steunt met een financiële bijdrage. Dat kan voor de prijs van een glaasje rosé. De betaling gaat via creditcard. Klik op de link en het wijst zich vanzelf. Heb je geen creditcard, stuur dan een mailtje naar marieke@decanicula.nl. Wij én heel veel andere watersporters zijn je er dankbaar voor!
En dan nog even dit:
We willen wat minder afhankelijk worden van de algoritmes van Facebook en Instagram. Daarom gaan we ook via deze blogs geregelder onze nieuwe video’s, vaarroutes en verhalen bij jullie onder de aandacht brengen. Je kunt ons volgen door je gratis te abonneren op onze verhalen. Klik daarvoor op de abonneerknop aan de rechterkant van deze pagina. En ben je er helemaal klaar mee, dan kun je je net zo makkelijk weer uitschrijven.
Stroomop- of stroomafwaarts
