Wandelen bovenop een scheepskerkhof
Op het eerste gezicht is Langehoekspolle een gezellig Fries eilandje waar we even aanleggen voor een wandeling met ons nieuwe scheepsmaatje Skipper. Maar als we googelen naar het ontstaan van deze onbewoonde bult, beseffen we ineens: we lopen hier eigenlijk bovenop een scheepskerkhof.
Geen kerkhof van superschepen als de Black Pearl of de Vliegende Hollander, maar een begraafplaats van afgezonken werkboten die dienden als fundering van het eiland.
Vrij aanleggen (en blijven slapen)
Door de enorme watermassa in zuidwest Friesland hadden de golven bij ongunstige wind kilometers de ruimte om aan te zwellen, om vervolgens Heeg te bespringen, met flinke wateroverlast tot gevolg.
Langehoekspolle – alias Konijneneiland – werd dan ook aangelegd om Heeg te beschermen tegen dat watergeweld. Maar vandaag de dag is dit eiland vooral een plek waar je je boot kunt aanleggen, een tentje mag neerzetten en rustig kunt genieten, al dan niet met barbecue.
Dat maakt het eiland populair, soms zelfs druk. Gelukkig zijn er in Friesland dankzij de Marrekrite genoeg alternatieven.
De kracht van de Marrekrite
In Nederland zijn veel meer aanleg-eilanden, bijvoorbeeld in Zeeland, langs de Randmeren en in de Biesbosch. Maar alleen Friesland heeft een netwerk van die onbewoonde eilandjes waar je vrij kunt aanleggen, tegen betaling van de Marrekrite-vlag, waar we dit jaar twintig euro voor mochten neerleggen. Met die bijdrage worden de steigers onderhouden, de vuilniscontainers geleegd en her en der compostvaten geplaatst om met de inhoud de bodem te verrijken.
Twintig euro, dat is geen geld voor al die service, dus koop die vlag, die jaarlijks een ander kleurtje heeft. Hij was al eens roze, groen, donkerblauw en dit jaar is de vlag – gemaakt van gerecyclede petflessen – fel oranje.
Maar welke kleur de vlag ook heeft, we voeren ‘m met trots.
Wie wij zijn
Fijn dat je je hebt geabonneerd op de verhalen van de Canicula! Elke maand schrijven we een blog, gekoppeld aan onze nieuwste video op YouTube. In onze artikelen delen we de verhalen die nét niet in de video passen, maar te leuk zijn om niet te vertellen. Daarnaast schrijven we over leuke aanlegplaatsen, ontwikkelingen in de watersport en publiceren we nieuwe vaarroutes die we zelf hebben gevaren.
Lees ook: Over ons
Van zomer naar nieuw seizoen
Je ziet Langehoekspolle in de nieuwste video, waarin je de laatste beelden kunt bekijken van onze zomerreis door Noord-Nederland met een randje Duitsland. We varen van de Langweerder Wielen via de Scharsterrijn naar het Tjeukemeer terug naar onze thuishaven Sloten. Het is een combi-video, met ook de start van het nieuwe vaarseizoen, met een nieuw scheepsmaatje, onze Norfolk Terriër Skipper. Als je ‘m nog niet hebt gezien dan kan dat hier en pas op, als je de beelden hebt gezien ben je meteen verliefd op ons Skippertje…
Wat je niet ziet in de video
Vanuit de Scharsterrijn varen we het Tjeukemeer op. Het scheelde niet veel of deze waterplas had vandaag Tjeukeweiland geheten. Rond 1850 lagen er namelijk serieuze plannen om het meer droog te leggen. Dat leek financieel aantrekkelijk: geen kosten meer voor het onderhoud van de kades én ruim 2100 hectare vruchtbare grond erbij. Dat zou niet alleen werkgelegenheid opleveren, maar ook de belastinginkomsten flink verhogen. Bovendien konden delen van het gebied na de drooglegging worden verveend, nóg een bron van inkomsten.
Toch ging er uiteindelijk een streep door het plan. De reden: er was niet genoeg startkapitaal om het ambitieuze project van de grond te krijgen.
Nieuw land winnen
Maar helemaal van de baan zijn zulke ideeën nooit. Ook nu gaan er weer stemmen op om nieuw land te winnen, bijvoorbeeld in het Markermeer, het gebied waar ooit de laatste polder van de Zuiderzeewerken gepland stond, maar die er onder druk van de milieubeweging uiteindelijk nooit kwam.
De Slag bij Follega
Op de terugweg varen we langs de noordkant van het enorme Tjeukemeer, waar een stad als Delft gemakkelijk in zou passen. Een paar kilometer verder duiken we weer onder de A6 door en komen we via de Follegasloot bij de brug, die het dorpje Follega aan elkaar verbindt. Je kunt je er nauwelijks iets bij voorstellen, maar hier vond in 1799 een heuse slag plaats. In die tijd stond Nederland onder Franse invloed, tot woede van de Britten en de Russen. Die waren vastbesloten om de Fransen Nederland uit te jagen.
De Drie Kogels
Vanuit Lemmer kwamen de Britten aan in Follega. Bij de brug kwam het tot een treffen, waarbij de nabij gelegen herberg meerdere kogels moest incasseren. Die geschiedenis zou nog lang zou voortleven in de naam van de herberg: De Drie Kogels. Het gebouw staat er nog steeds, met z’n intrigerende naam op het uithangbord, maar een herberg is het al lang niet meer.
Een kerk en een spinnenkopmolen
Follega stelt vandaag niet veel meer voor: een handvol huizen en een recreatiepark in aanbouw. Ooit was dat anders. Follega telde zelfs twee herbergen, een kerk, een tramverbinding en zelfs een spinnenkopmolen. Daarvan is niets meer over. De molen kreeg een nieuw leven aan de oever van de Oude IJssel bij Laag-Keppel, de herbergen verdwenen of verloren hun functie, en de tram en de kerk zijn al lang geschiedenis.
Wat wél is gebleven, is de begraafplaats. Die wordt gemarkeerd door een klokkenstoel met daarin een eeuwenoude klok, die vrijwel zeker uit de verdwenen kerk komt. Je kunt ‘m duidelijk zien staan langs het water, als stille herinnering aan het Follega van vroeger.
AI en geschiedenis
Misschien is het jullie opgevallen: de explosie van de Scharsterbrug in de video is gebaseerd op een bestaande foto die met Artificial Intelligence (AI) is bewerkt. Omdat daar dus een ‘echte’ foto onder ligt, hebben we dat expliciet in de video vermeld. De animaties van de Slag bij Follega zijn ook met AI-software gemaakt, maar die zijn opgebouwd uit tekeningen en duidelijk geen authentiek beeldmateriaal. Daarom hebben we die vermelding achterwege gelaten, al zetten we het er in de beschrijving van de video altijd netjes bij.
Overigens maken we niet alles met AI. De bewegende beelden van de Engelse vloot voor de kust van Lemmer zijn gewoon ouderwets handwerk.
Nog een eiland… maar één dat je niet meer kunt bezoeken
Terug naar een heel ander eiland: De Kreupel, aan de andere kant van Nederland, voor de kust bij Andijk. In feite bestaat het uit twee kale zandplaten, omringd door een soort archipel van kleibultjes, speciaal aangelegd als rust- en broedgebied voor vogels.
Je mocht er aanleggen en vanuit de kijkhut genieten van een indrukwekkend schouwspel: krijsende kokmeeuwen, zwartkopmeeuwen, sterns, aalscholvers en visdieven. Met de nadruk op mocht, want de natuurhaven is sinds 1 april (geen grap) definitief gesloten. Staatsbosbeheer heeft geen budget meer voor het onderhoud van de aanlegsteigers.
Zonde, want het was een unieke plek. In deze video uit 2021 leggen we nog aan bij het eiland en zie je hoe bijzonder het daar is.
Nóg een eiland
Een tijdje geleden kregen we bericht van Edwin en Gilia dat ze stoppen met het beheer van Keverhaven. Na een jaar of tien gasten (en hun honden) verwelkomd te hebben op dit eiland in de Kagerplassen, willen ze er zelf in de zomer ook wel weer eens op uit met de Toto. Het was wel even schrikken, maar we snappen het natuurlijk! We danken Edwin en Gilia hartelijk voor de gastvrijheid die we altijd hebben ondervonden op Kevereiland en wensen de nieuwe beheerder Marco heel veel succes! En natuurlijk hopen we dat Marco nét zoveel van honden houdt als Edwin en Gilia, zeker nu we net zelf een hondje hebben 🌞.
De volgende video
Die komt er natuurlijk aan, maar dat kan wel even duren want we moeten dit nieuwe vaarseizoen eerst weer wat verse content draaien. Tot die tijd gaan we bezig met een eerbetoon aan 600 jaar stadsrechten van onze thuishaven Sloten, een monumentaal stadje waar we altijd bijzonder van genieten. De video wordt / is een experiment, dus hebben we nog geen idee of het gaat lukken, maar één ding is zeker, we houden jullie op de hoogte! En na dat experiment komt er uiteraard weer een ‘gewoon’ vaarfilmpje aan.
- Lees ook: Vaarroute rondje Noord-Nederland met een randje Duitsland
- Lees ook: Aanleggen op Marken in het Markermeer
Tot slot
Vind je onze verhalen leuk? Steun ons door een vaarroute te kopen — voor de prijs van een glaasje rosé help je ons al enorm. Heb je geen creditcard, stuur dan een mailtje naar marieke@decanicula.nl. En ken je iemand die onze blogjes en video’s misschien ook kan waarderen? Stuur dit artikel dan door, wie weet doe je er je vriend een plezier mee!
Marieke, Assen, mei 2026
Bronnen:
- Uit de schatkamer van Friesland: Over het Tjeukemeer
- Omroep Flevoland: Tweede Kamer wil nieuw land in het Markermeer
- Collectie Gelderland: Hoe zit het met de klokkenstoel van Follega
- De Engelse aanval: Vanwaar die drie kogels?
- Meer over de Marrekrite: Friesland top watersportgebied
- Rijkswaterstaat: Scharsterrijnbrug voorlopig niet bediend
Ontdek meer van Varen met de Canicula
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.