Sluizen in de IJssel

Sluizen en stuwen in de IJssel tegen watertekort?

De zon schijnt uitbundig als we vanuit Gramsbergen koers zetten over Kanaal Almelo-De Haandrik naar het zuiden. Niets wijst erop dat onze terugreis nog onverwacht spannend wordt. Na de schutting in sluis Aadorp leggen we de Canicula vast in de gemeentehaven van Almelo. Een prima plek voor een rustige avond, denken we.

Totdat er een berichtje binnenkomt van een watervriend, die ons heeft gespot bij sluis Aadorp.

We lezen het bericht nog een keer. Natuurlijk hebben we gemerkt dat het sinds de enorme hoosbui in Munnekezijl nauwelijks meer heeft geregend. Maar dat de gevolgen nu al zo groot zijn? Dat komt toch onverwacht! Ineens schieten allerlei vragen door ons hoofd. Hoe lang zouden we straks moeten wachten bij sluis Eefde? Hoe ziet de situatie op de IJssel eruit?

‘Vertrek op zondag’

Een dag later verhuizen we naar de jachthaven van de Almelose Watersportvereniging, even verderop. Terwijl Skipper zich vermaakt op de ruime grasstrook naast de Canicula, gaan de gesprekken alleen maar over het water. Of beter gezegd: het gebrek eraan. Van onze buren krijgen we het advies: ‘vertrek op zondag via het Twentekanaal richting Zutphen. Dan is er minder beroepsvaart en heb je de meeste kans om zonder lange wachttijden door sluis Eefde te komen’. Het klinkt als een plan. Maar zekerheid hebben we niet.

De jachthaven van de Watersportvereniging Almelo.

Decimeterwerk

Die zondag blijkt het geluk aan onze kant. Net als we sluis Eefde naderen, mag voor ons een binnenvaartschip schutten. De Mia Amore, 110 meter lang. De sluis zelf meet maar 120 meter. Met onze Canicula van 9,20 meter blijft er nauwelijks ruimte over. Toch wenkt de schipper ons vriendelijk naar binnen. Het is decimeterwerk, maar dankzij zijn hulp en vakmanschap past het precies.

Niet veel later varen we de jachthaven van WSV de Mars in Zutphen binnen. We hebben van tevoren gebeld of er nog genoeg water staat, maar het is geen enkel probleem om aan te leggen, wordt ons verzekerd. En inderdaad, er staat nog voldoende water in de uitgegraven uiterwaarde. Maar op de IJssel zien we pas echt wat de droogte heeft aangericht. Waar normaal een levendige stroom van binnenvaartschepen voorbijtrekt, is het nu opvallend stil. Het water staat ongekend laag. We hebben de rivier nog nooit zo gezien. En het ergste moet dan nog komen.

Nog geen week later gaat sluis Eefde helemaal dicht, voor de recreatievaart én voor de beroepsvaart. Ondernemers langs de Twentekanalen en binnenvaartschippers zien hun inkomsten met tonnen per dag verdampen. De discussie over maatregelen laait meteen op. Port of Twente wil de aanleg van sluizen en stuwen in de IJssel weer op de politieke agenda, omdat dan het water op diepte gehouden kan worden. Stel je eens voor: sluizen in de koningin van de Nederlandse rivieren. Je moet er toch niet aan denken.

„Sluizen in de IJssel werden om het geld afgewezen, maar het niet kunnen varen veroorzaakt ook enorme financiële schade.” Anne-Ruth Scheijgrond en Frank van Zomeren van het Twentse havenbedrijf Port of Twente in Tubantia

Terwijl wij een paar dagen later zonder problemen kunnen aanmeren in onze thuishaven Sloten, beseffen we hoe dun de lijn kan zijn tussen een zorgeloze vaarvakantie en een route die dreigt droog te vallen.

De koeien moeten ook iets verder afdalen naar het water.

Eerste hittegolf

Aan het begin van de reis hebben we gelukkig nog geen idee wat ons een paar weken later te wachten staat. We zijn dan vooral bezig hoe onszelf én Skipper koel te houden tijdens de eerste hittegolf van de zomer. Na een dagje onder de schaduwrijke bomen van de passantenhaven in Joure gaan we verder, en komen we onderweg naar Kollum het eerste échte obstakel van de reis tegen. Als je de video nog niet hebt gezien dan kan dat hier.

Pech door storing

We hebben wat pech gehad na de upload van de video. YouTube kampte met een storing, zodat veel kijkers de video niet konden ‘liken’. Was of is dat ook bij jou het geval? Probeer het dan nog een keertje. Hoe meer mensen een video een duimpje geven, hoe meer YouTube de video verspreidt. En daar worden wij weer blij van!

In deze video kun je onze tocht van Joure naar Munnekezijl bekijken.

Wie wij zijn

Fijn dat je je hebt geabonneerd op de verhalen van de Canicula! Elke maand schrijven we een blog, gekoppeld aan onze nieuwste video op YouTube. In onze artikelen delen we de verhalen die nét niet in de video passen, maar te leuk zijn om niet te vertellen. Daarnaast schrijven we over leuke aanlegplaatsen, ontwikkelingen in de watersport en publiceren we nieuwe vaarroutes die we zelf hebben gevaren.

Lees ook: Over ons

Een indicatie van de route die we in dit eerste deel van de vakantietocht hebben gevaren.

Vlagjesman Yeb

Onderweg post ik op Facebook de foto van ‘vlagjesman’ Yeb, die al 24 jaar in en rond Joure de wimpels van de Marrekrite aan de man brengt. Met de opbrengst van die vlaggetjes worden de steigers en aanlegplekken in Friesland onderhouden. Yeb was altijd de topverkoper van de recreatieclub. Eerst op de fiets en later met de scootmobiel Totdat hij een paar keer vergat de accu op te laden en onderweg ergens strandde.

Sindsdien beperkt hij zich tot de passantenhaven. En nu ook zijn gezondheid steeds meer te wensen overlaat is dit het laatste jaar dat we een wimpel van Yeb kunnen kopen. Heel jammer, want hij hoort inmiddels bij het Friese waterlandschap. Dat de Marrekriteman in al die jaren een flinke schare fans heeft opgebouwd, blijkt wel uit de reacties onder mijn Facebookpost.

Twaalfde elfstedenstadje

We hebben nog nooit in de jachthaven van WSV Kollum aangelegd en hopen op een plekje met gras langszij voor onze Skipper. We worden niet teleurgesteld, integendeel. De haven is ruim opgezet met ruim twintig plekken voor passanten, met een brede groenstrook naast de boot.

Kollum was ooit een echte havenplaats, met de zee verbonden door een meanderende kweldergeul. De regio gold als één van de armste van Nederland, maar Kollum daarentegen was redelijk welvarend. De plaats had zelfs een waag, een rechthuis en behoorlijk wat monumentale pandjes, waaronder het statige Huize Sytzama. Kollum zou daarmee best een ’twaalfde elfstedenstadje’ kunnen zijn geweest, vinden wij.

Dit monumentale huis werd in 1809 gebouwd voor een rijke baron. Later werd het gemeentehuis en inmiddels huist er een grand café.

De lieflijke Lauwers

Vanuit Kollum varen we via Gerkesklooster de Lauwers op. Een vroegere variant van deze naam betekent ‘de lieflijke’ en dat vinden we uitstekend passen bij dit riviertje, dat dus ook de naamgever is van de Lauwerszee, die later het Lauwersmeer werd. Dankzij de monniken van Gerke’s klooster is dit kweldergebied bewoonbaar gemaakt en zo ontstonden eerst Visvliet, daarna Pieterzijl en vervolgens Munnekezijl.

En ook al ligt die plaats al lang niet meer aan zee, ‘Muntsjesyl’ heeft een bijzonder plekje in ons hart, omdat we hier elf jaar geleden ons eerste bootje – een Corsiva-sloepje – te water lieten. Toen waren we al onder de indruk van de imposante keersluis met z’n Romeinse uitstraling. Maar dat deze plek zo’n bijzondere geschiedenis zou hebben, daarvan hadden we nog geen enkel idee.

Bij Pieterzijl komen we een brug tegen die je zelf kunt bedienen, tenminste als je over een speciale sleutel beschikt. De sleutel is voor vrijwel alle zelfbedieningsbruggen in Groningen en je kunt ‘m tegen betaling van 35 euro ophalen bij deze afgiftepunten.

Het eiland, met dierenweide (rechts) en binnenhaven. Je kunt er gratis aanmeren, maar er zijn geen voorzieningen.

Dikke kastanjeboom

We meren in Munnekezijl af naast een lekkere dikke kastanjeboom, want er staan ons weer een paar bloedhete dagen te wachten. Onze aanlegplek ligt dankzij een afwateringskanaal – met daarin die imposante keersluis – aan een eiland. Er is een trailerhelling, een dierenweitje en een binnenhaventje, alles omzoomd met bomen. Het eiland wordt De Schans genoemd, een verwijzing naar, inderdaad, een schans die hier tijdens de Tachtigjarige oorlog werd aangelegd door de Spanjaarden. Uiteraard werd-ie terugveroverd door de troepen van Willem van Oranje, weer herveroverd en zo zal de schans nog wel een keer of wat in andere handen zijn overgegaan. Dat maakt de plek al bijzonder, maar er valt meer te vertellen.

Natte voeten

Want tot 1970 was het eiland volgebouwd. Er stonden wel vijftig huizen, een paar bedrijfsgebouwen, een molen en zelfs een hotel. Ze stonden bij verkeerde wind en hoge waterstand geregeld onder water, vertellen Klazina Zuidersma-Kerkstra en Egbert Zuidersma, die een praatje met ons maken tijdens hun dagelijkse wandeling. Ook hun ouders kregen geregeld natte voeten.

Nieuwe huurwoning

Zo kwam het dat de bewoners van het buurtschap De Schans akkoord gingen met het aanbod van een nieuwe huurwoning op een andere plek in het dorp. Eerst nog met de belofte dat op het eiland nieuwe huizen zouden worden gebouwd, maar dat kwam er nooit van. Tot verdriet van Klazina en Egbert. Zij lopen nog elke avond een rondje over het eiland, waar alleen ‘onze’ kastanjeboom nog herinnert aan hun geboortehuis.

Het eiland, ook wel De Schans, bij Munnekezijl stond tot de jaren zeventig van de vorige eeuw vol met huizen en bedrijven. Foto: Tresoar/Johannes Doedes de Jong.

Wat je niet ziet in de video

We blijven liggen waar we liggen, want de hitte houdt maar liefst vier dagen aan. Het eiland heeft geen voorzieningen maar inmiddels zijn we qua stroom redelijk off-grid met onze mobiele zonnepanelen. Het enige dat ontbreekt is een douche. Dus na wat badderen in de Lauwers hebben we toch wel dringend behoefte aan schoon leidingwater. Dankzij de Zuidersma’s mogen we gebruik maken van het sanitair op de naastgelegen camping. Superfijn!

En wat doen de meeste mensen als het warm is? Die gaan bbq-en. Dat willen wij ook, dus ondernemen we een vaartochtje naar de ruim gesorteerde boerderijwinkel even verderop langs de Lauwers, waar we voldoende ingrediënten inslaan voor een paar geslaagde avondmaaltjes. Maar dát zie je niet in de video, want het is veel te warm om je druk te maken over een vlogje…

We genieten van een warme zomerdag onder een grote kastanjeboom langs de Lauwers.

Koelmatje kapotgekauwd

Voor onze Norfolk Terriër Skipper is het alweer de tweede reis met de Canicula. Hij is dan ongeveer negen maanden en absoluut nog niet vertrouwd om los te lopen. Dus zit hij al die vakantieweken vast aan een riem, maar hij doorstaat het glansrijk. Onderweg ligt hij meestal te slapen, maar als we aanleggen moet er meteen gewandeld worden. Hij heeft een behoorlijk dicht vachtje en dat is natuurlijk geen pretje met die hitte. Het koelmatje dat we in Joure scoren, heeft hij al binnen een paar dagen kapot gekauwd. Gelukkig zijn er onderweg veel plekken waar Skip even lekker kan afkoelen.

Elke zichzelf respecterende plaats heeft tegenwoordig een spetterbad en Skipper kan er geen genoeg van krijgen.

Terug naar Friesland

Wij liggen natuurlijk allang niet meer in Munnekezijl, in Almelo of in Zutphen. We zijn over de IJssel terug naar Friesland gevaren, en zo kwam er na vijf-en-halve week een einde aan onze vakantievaartocht. Gelukkig hebben we de beelden nog, die we de komende tijd tot video’s verwerken. Per video zijn we altijd wel een paar weken bezig, dus we hopen dat jullie geduld hebben. Maar al duurt het even, ze komen altijd!

En dan nog even dit

Het onderhouden van de website en het maken van de video’s is niet goedkoop. Wil je ons steunen? Koop dan een vaarroute, voor de prijs van een glaasje rosé. De betaling gaat via creditcard. Klik op de link en het wijst zich vanzelf. Heb je geen creditcard, stuur dan een mailtje naar marieke@decanicula.nl. Wij én heel veel andere watersporters zijn je er dankbaar voor!

En heb je een vaarvriend die onze blogs nog niet kent? Stuur deze mail dan door, wie weet doe je er je vriend een plezier mee!