De schippers van de Canicula hebben een passie voor varen én voor al het mooie dat Nederland te bieden heeft. We laten dat zien in video’s, op foto’s en in blogs. Laat je inspireren!

Een onverwachte ontmoeting met Hendrick Hamel

In Nederland is-ie vrijwel vergeten, maar in Korea wordt hij geëerd, deze Gorcumer zeevaarder Hendrick Hamel uit de zeventiende eeuw. Ook wij hebben nog nooit van de man gehoord. Totdat we per ongeluk de Hamelwandeling kopen bij de VVV in Gorinchem.

Hendrick Hamel - De Canicula
Dit is ‘m dan: Hendrick Hamel in de bocht van de Havendijk met de Korenbrug

De kapitein heeft de routebeschrijving in handen en leidt ons langs de highlights. Na een paar bochten valt op dat het wel heel vaak over ene Hamel gaat.

  • Op deze gedenksteen zie je hoe de poort eruit zag in Hendrick Hamel’s tijd
  • Hendrick Hamel zou dit huis niet meer herkend hebben
  • Ook voor Hendrick Hamel was de Lingehaven heel belangrijk

Als zelfs de opa van Hamel ter sprake komt raak ik wat geïrriteerd.

“Wat moeten we toch met deze man?”

Samen bekijken we het boekje met de stadswandeling wat beter. Het heet de ‘Hamelwandeling’ en binnenin staat een beschrijving van hoofdpersoon Hendrick Hamel. Hij is in 1630 in Gorinchem geboren, lijdt in dienst van de Verenigde Indische Compagnie schipbreuk op de kust van Korea en wordt er dertien jaar gevangen gehouden. Na zijn terugkeer wordt hij beroemd door zijn gedetailleerde verslag van Korea. Sterker nog: door zijn ‘Hamel Journael’ wordt Korea bekend in Europa en daar zijn de Zuid-Koreanen nu nog steeds trots op. Ze hebben er zelfs een Hamel Museum!

Onze interesse is gewekt!

Sperwer Jeju - De Canicula
Hamel’s VOC-schip de Sperwer slaat kapot op de kust van het Koreaanse eiland Jeju
Het verhaal van Hamel

Op weg van Batavia naar de Japanse handelspost Deshima lijdt de bemanning van de Sperwer, waaronder boekhouder Hendrick Hamel, schipbreuk op het tot dan toe onbekende Koreaanse eiland Jeju. De Koreaanse koning verbiedt de overlevenden te vertrekken, uit angst dat ze de buitenwereld informatie geven over zijn land.

Het Hamel Journael

Na dertien jaar lukt het Hendrick Hamel, samen met nog zeven opvarenden, per schip te ontkomen naar Japan. Daar schrijft Hamel voor zijn bazen van de VOC tot in detail op wat hij allemaal heeft gezien. Het Hamel Journael wordt het eerste verslag over Korea dat in de westerse wereld terecht komt. Pas in de negentiende eeuw volgen nieuwe ooggetuigenverslagen.

Hamel Journael - De Canicula
Een replica van het Hamel Journael is te zien in het Hamel Museum in Gorinchem. Het echte exemplaar is een van de topstukken van het Nationaal Archief.
Nationale held

De VOC ziet af van een handelspost in het arme land. En zo gaat Korea weer op slot. Tot verdriet van de Koreanen, die de gebeurtenissen rond de Sperwer tegenwoordig zien als een gemiste kans. Want wat had er kunnen gebeuren als ze hun land toen wel hadden opengesteld? Waren ze rijker geweest? Hadden ze meer kennis vergaard uit andere streken? Omdat Hendrick Hamel het land bekend maakt in de westerse wereld wordt hij in Zuid-Korea als een nationale held beschouwd. In Gorinchem zijn sinds 2016 zelfs twee zogeheten dol hareubangs te zien. De monumentale beelden zijn een cadeau van de stad Seogwipo op Jeju. 

Gorinchem - Dol hareubang - De Canicula
Volgens de Koreanen zijn Dol hareubang goden die hun dorpen beschermen tegen demonen en vruchtbaarheid brengen. Ze staan in Gorinchem te stralen voor de voormalige Waterpoort.
Hamel Museum

Natuurlijk valt er veel meer te vertellen over de tijd die Hamel en zijn mede-opvarenden noodgedwongen doorbrengen op Jeju-eiland. Bijvoorbeeld over de ontberingen, de gedwongen verhuizingen, de straffen na hun ontsnappingspogingen. Ga daarvoor naar het Hamel Museum, dat je tegenkomt tijdens de wandeling. Het museum heeft prachtige maquettes laten maken van de verschillende periodes tijdens de dertien jaren gevangenschap in Korea.

Gorinchem kaart 1652 - De Canicula
Gorinchem op een kaart uit 1652 in de tijd dat Hendrick Hamel in Korea gevangen zit.
Weetjes:

De westerse naam Korea is een verbastering van het woord Goryeo en komt van de gelijknamige dynastie uit de 10e eeuw. De spelling ‘Korea’ werd voor het eerst gebruikt door onze Hendrick Hamel (1630-1692). Bron Wikipedia.

Het vulkanische eiland Jeju staat in Zuid-Korea door haar gematigde klimaat en schitterende stranden vooral bekend als honeymoon-eiland. De lavagrotten die er te vinden zijn staan op de UNESCO Werelderfgoedlijst.

De Koreanen hebben het schip De Sperwer nagebouwd. Het staat naast het Hamel Museum in Daejeong-eup in het zuidwesten van Jeju. Volgens de Jeju Weekly verkeert de replica overigens in slechte staat en is het museum niet meer dan een verkapt winkeltje.

Hamel Museum Korea - De Canicula
Het Hamel Museum op het Koreaanse eiland Jeju. Volgens de Jeju Weekly mag het dan een verkapte winkel zijn, het gebouw is in ieder geval wél imposant…. Foto: Wikipedia/Davey400

Ik hoop dat je het verhaal leuk vindt. Ik stel het zeer op prijs als je me een recensie stuurt via bovenstaand formulier. Je kunt ook de facebookpagina Varen met de Canicula ‘liken’ en je abonneren op mijn YouTube kanaal De Canicula Watersport.

Hartelijke groet,

Marieke, juli 2018